تلفظ در شعر کهن فارسی

تلفظ در شعر کهن فارسی اثر وحید عیدگاه طرقبه‌ای است که به بررسی تلفظ واژه ها و کلمات در اشعار فارسی دری از آغاز تا حمله مغول پرداخته تا از این رهگذر بتوان در درست خوانی و متن پژوهی به ملاک های استواری دست یافت. این کتاب که برای نخستین بار در سال ۱۳۹۹ از سوی انتشارات دکتر محمود افشار روانه بازار نشر شده است دارای یک سرسخن، ۱۹ فصل اصلی نمایه و منابع است. فصل‌های کتاب تلفظ و راههای تشخیص آن پیشینه پژوهش های آوایی بر پایه شعر کارآمدی های روش مورد نظر در این کتاب آسیب شناسی پرداختن به تلفظ ها مقوله‌های مورد بحث و مبانی بررسی تلفظ ها تشخیص صامت تشدید تخفیف حذف صامت تبدیل صامت تشخیص مصوت کوتاه تعیین جنس مصوت تبدیل مصوت بلند به مصوت کوتاه کوتاه نشدن مصوبه بلند حذف مصوت کوتاه کشش هجای دارای مصوت کوتاه سکون به جای حرکت حرکت به جای سکون حرکت و سکون و برخلاف معمول امکان بررسی های مشابه در نثر نمایه ها منابع مؤلف در این کتاب که دارای جنبه نظری و هم جنبه عملی در بررسی واژه در اشعار کهن است، سعی کرده نشان دهد که شعر فارسی جدا از دیگر کاربردهایش، می‌تواند ابزاری برای تشخیص چگونگی تلفظ برخی از واژه‌ها باشد. از این رو سروده های شاعران فارسی زبان از آغاز تا حمله مغول بررسی شده است. در همین راستا، وزن، قافیه و بدیع وسیله تشخیص تلفظ واژه ها در اشعار قرار گرفته است. هدف دیگر مؤلف تزیین پژوهش این است که اطلاعات به دست آمده از چگونگی تلفظ واژه ها تا جایی که ممکن است در متن‌شناسی به کار رود که شامل تصحیح متن، شرح نویسی، درست خوانی، لغت شناسی و غیره است. به عقیده صاحب اثر،با تحقق این هدف می‌توان به لغزش های بزرگی در کار مصصحان پی برد و به ملاک های استواری برای درست خوانی، متن پژوهی و سایر زمینه ها دست یافت."نخستین فایده این پژوهش این است که تصور معمول را درباره پاره ای از تلفظ های فارسی دری دقیق تر می کند و توده دانسته‌های زبانی را که معمولاً در ذهن پژوهشگران آشنا به زبان و ادب فارسی شکل می‌گیرد، به آگاهی های دارای جزئیات بدل می سازد و تا آنجا که ممکن است اظهارنظرهای حدودی و تخمینی را به گزاره های مرز بندی شده دگرگونی می‌کند.‌" این پژوهش اهمیت توجه به ویژگی های آوایی را در متن به گونه‌ای روشمند، کارآمد و به دور از حدس های شخصی مبتنی بر شم، سلیقه و لهجه ی مادری نشان می‌دهد و به اثبات می رساند. در این بررسی که شامل شعر فارسی دری از آغاز تا حمله مغول می شود، گاهی مسائل جغرافیایی از تاریخ مهمتر جلوه می کند. برای نمونه می شد هیچ سخنی از سعدی و مولانا به میان نیاید، اما با پرداختن به این دو شاعر نشان داده شد که چگونه در یک عصر واحد تفاوت جغرافیایی به تفاوت آوایی منجر شده است. سعدی قاعده دال و ذال را رعایت کرده است اما مولانا و برخی از پیشینیان خراسانی او چنین نکرده اند. نظامی بر خلاف مولانا و برخی از پیشینیان خراسانی او واو مجهول و معروف را رعایت کرده است. کتاب تلفظ در شعر کهن فارسی تلفظ کلمه بر پایه شعر فارسی و نه خط فارسی بررسی شده است. بنابراین پایه کار زبان است نه خط. به همین دلیل نگارنده خود را ملزم نکرده که برای یافته های خود از نسخه های حرکت گذاری شده گواهی بیاورد. هدف از نگارش این کتاب این است که از دل زبان نمود یافته در شعر می‌توان آگاهی‌های آوایی به دست آورد.

"تلفظ در شعر کهن فارسی" کتابی است از "وحید عیدگاه طرقبه‌ای" که در آن "بهره‌گیری از شعر در شناخت تلفظ‌های دیرین" را مورد بررسی قرار می‌دهد. "وحید عیدگاه طرقبه‌ای" در این کتاب علاوه بر ابعاد نظری، ابعاد علمی بحث "تلفظ در شعر کهن فارسی" را نیز زیر ذره‌بین می‌برد تا با "بهره‌گیری از شعر در شناخت تلفظ‌های دیرین"، دانش قابل توجهی را در این زمینه، در اختیار خوانندگان بگذارد. وی تصریح می‌کند که شعر فارسی، در کنار کاربردهای بی شماری که در عرصه ی زبان شناسی و ادبیات داشته است، می تواند کلیدی برای تشخیص تلفظ واژگان نیز باشد و این کلید، از پژوهش در آثار شعرای پارسی سرا، از ابتدا تا زمان حمله ی مغول ها به دست آمده است.