https://wikiadabiat.net/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA%3A%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%86_%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%87%2F%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%A7_%D9%86%D8%B3%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%B9%D8%A7%D9%85%DB%B2ویکیادبیات:گزیدن مقالههای برگزیده/آشنایی با نسبیت عام۲ - تاریخچهٔ نسخهها2026-07-12T13:12:32Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.42.1https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA:%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%86_%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%87/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%A7_%D9%86%D8%B3%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%B9%D8%A7%D9%85%DB%B2&diff=23978&oldid=prevAdmin: ۱ نسخه واردشده2019-02-10T09:41:20Z<p>۱ نسخه واردشده</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۱۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Adminhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA:%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%86_%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%87/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%A7_%D9%86%D8%B3%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%B9%D8%A7%D9%85%DB%B2&diff=23977&oldid=prevویکیادبیات>Physicsch: /* آشنایی با نسبیت عام۲ */2019-02-09T16:55:28Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">آشنایی با نسبیت عام۲</span></span></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>== آشنایی با نسبیت عام۲ ==<br />
{{گمب/مقاله|آشنایی با نسبیت عام}}<br />
<br />
'''نامزدکننده:''' [[کاربر:Physicsch|Physicsch]] ([[بحث کاربر:Physicsch|بحث]]{{•}} [[ویژه:مشارکتها/Physicsch|مشارکتها]]) ۱ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۳۱ (UTC)<br />
<!-- ***توجه***: لطفاً نظرتان را زیر این خط قرار دهید. صفحه را به موافق و مخالف بخشبندی نکنید. هر نظر جدید با ستاره (*) آغاز شود و زیر آخرین نظر آید. به آنچه بالای این خط هست دست نزنید. پیش از نظردادن حتماً سردر وپ:گمب را بهدقت بخوانید. --><br />
<br />
این مقاله در گذشته نه چندان دور (اواسط ۲۰۱۳) نامزد برگزیدگی بود و تمامی اصلاحات لازم نیز انجام گرفت، اما به دلیل اشکال در شیوه منبعدهی برگزیده نشد. از آن زمان با توجه به تحولات مهم نظریه دو سه بار مقاله را به روز کردهام. الان مجدد مقاله را نامزد میکنم و آماده شنیدن نظرات دوستان هستم. لازم به یادآوری میدانم که این مقاله (که عمدهاش ترجمه از مقالهٔ همسنگ انگلیسی بوده) از نظر رسایی و روان بودن توضیح مطلب نمونهای مثالزدنی است. با احترام. [[کاربر:Physicsch|Pℏysicist]]<sup>[[بحث کاربر:Physicsch|بحث]]</sup> ۱ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۰۸ (UTC)<br />
:بسیار عالی است. آیا مشکل منبع دهی را هم رفع کردهاید؟ --[[کاربر:Sa.vakilian|سید]] ([[بحث کاربر:Sa.vakilian|بحث]]) ۱ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۳:۳۴ (UTC)<br />
::{{پینگ|Sa.vakilian}}مشکل منبعدهی را قبول نداشتم وگرنه همان موقع رفع میکردم. عرض من این است که وقتی یک مفهوم توضیح داده میشود که از منبعی نقل شدهاست (مثلا در دو یا سه خط) نیاز به منبعدهی برای جمله به جمله آن دو سه خط نیست. این موضوع را جایی در بحث برگزیدگی یک مقاله ریاضی در ویکی انگلیسی هم دیده بودم. اما الان برای اینکه به مصالحهای برسیم میتوانم بعضی موارد را که قابلیت افزوده شدن منبع دارد اضافه کنم. برای خیلیها اصلاً چنین امکانی وجود ندارد زیرا نمیتوان برای یک جملهٔ کوچک که جزئی از مفهوم بزرگتر است منبع مستقل از منبع کلیِ همان مفهوم یافت. [[کاربر:Physicsch|Pℏysicist]]<sup>[[بحث کاربر:Physicsch|بحث]]</sup> ۱ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۴:۲۹ (UTC)<br />
:::خب بالاخره متن بر اساس یک یا چند صفحه از یک منبع مشخص است دیگر. حتی اگر نتوان به یک خط یا صفحه بخصوص ارجاع داد، لازم است که به یک محدوده مثلاً چهار پنج صفحه ای که آن مفهوم را توضیح داده ارجاع داد. در غیر این صورت مخاطب نمیتواند مطلب را در منبع پیگیری کند. --[[کاربر:Sa.vakilian|سید]] ([[بحث کاربر:Sa.vakilian|بحث]]) ۱ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۹:۴۳ (UTC)<br />
::::{{پینگ|Sa.vakilian}} یادکردهای را تا چند روز دیگر اضافه میکنم. فقط اگر توانستید هر جای خاصی که مد نظرتان است نیازمند منبع بزنید. [[کاربر:Physicsch|Pℏysicist]]<sup>[[بحث کاربر:Physicsch|بحث]]</sup> ۵ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۳:۴۱ (UTC)<br />
<br />
{{پینگ|Mani Shokoohi}} سلام اگر برایتان میسر است در بررسی این مقاله مشارکت بفرمایید. --[[کاربر:Sa.vakilian|سید]] ([[بحث کاربر:Sa.vakilian|بحث]]) ۱۹ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۱۱ (UTC)<br />
:{{پینگ|Sa.vakilian}}سلام؛ مقاله واقعاً به خوبی نوشته شده و به جز این موارد چیز دیگری به ذهنم نرسید. فقط یک سؤال داشتم که مطمئن نیستم مشکل محسوب شود.<br />
::در مقاله چند باری نوشته ''ادامه نوشتار'' یا ''بخش بعدی'' و سپس به بخش دیگری از خود مقاله پیوند دادهاند. نمیدانم این مشکل محسوب میشود یا نه پس در فهرست زیر ننوشتم. اگر مشکل محسوب میشد خودتان اضافه کنید. ارادتمند [[کاربر: Mani Shokoohi|<span style="font-family: Shekasteh_Beta; font-size: 18px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;">مانی شکوهی </span>]] [[بحث کاربر: Mani Shokoohi|<span style="color:#CF7F2F;"><sup>ℹ</sup></span>]] ۱۹ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۵:۴۴ (UTC)<br />
'''نکات کلی'''<br />
* به نظرم لید بیش از اندازه طولانی است و بهتر هست که بخشهایی رو به مقاله منتقل کنید یا اگر خواستید حذفشان کنید.<br />
* بعضی بخشها هم فکر میکنم بیش از اندازه کوتاه هستند. مثلاً [[آشنایی با نسبیت عام#مشاهدۀ امواج گرانشی در سال ۲۰۱۶|مشاهدهٔ امواج گرانشی در سال ۲۰۱۶]]؛ ترجیحاً با بخش قبلی ادغامشان کنید یا اگر به منابع خوبی برای این دو سه بخش دسترسی دارید، گسترششان دهید.<br />
* برای مقاله یک ویراستار هم پیدا کنید بد نیست؛ ایرادات نگارشی مقاله خیلی زیاد هم نیستند ولی خب بد نیست انجام شود.<br />
* قسمتی برای توضیح ناهنجاریها هم ایجاد کنید.<br />
* منابع را هم همانطور که بالاتر گفته شد، اصلاح کنید؛ پیشنهاد میکنم از الگوی {{[[ویکیپدیا:پک|پک]]}} استفاده کنید.<br />
'''نکات جزئی'''<br />
* مقاله چندین پیوند اشتباه دارد؛ برخی به صفحات ابهام زدایی و برخی هم مانند مقیاس پلانک در ویکی صفحه دارند اما درست لینک ندادید. {{قرمز|یکی دو مورد را پیدا و اصلاح کردم، مورد دیگری اگر میدانید بگویید (یا اصلاح کنید). ممنون}}<br />
* علائم نگارشی بسیاری از جاها اشتباه گذاشته شدهاند. مثلاً چندین بار به جای، از، استفاده شدهاست. {{شد}} {{قرمز|مواردی را که یافتم از جمله موردی که گفتید اصلاح کردم}}<br />
* با کمک [[وپ:اشتباهیاب|اشتباهیاب]] اشکالات املایی را رفع کنید؛ اکثر کلمات باید به فهرست کلمات اشتباهیاب اضافه شوند. {{شد}} {{قرمز|یک مورد هست که ظاهرا خطای اشتباهیاب است و باید بیشتر بررسی شود}}<br />
* مثالهای مهم و بااهمیت در نظر ستارهشناسان عبارتند از [[اختروش]]ها و دیگر انواع [[هسته کهکشانی فعال]]. {{سبز|''دیگر انواع'' را بردارید؛ متن روان تر میشود.}} {{قرمز|اختروش به عنوان نمونهای از هستهی کهکشانی فعال مد نظر بوده است. اگر پیشنهادی برای روانتر کردن متن دارید بفرمایید}}<br />
در صورتی که این مشکلات را رفع کنید موافق برگزیدگی خواهم بود. موفق باشید [[کاربر: Mani Shokoohi|<span style="font-family: Shekasteh_Beta; font-size: 18px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;">مانی شکوهی </span>]] [[بحث کاربر: Mani Shokoohi|<span style="color:#CF7F2F;"><sup>ℹ</sup></span>]] ۱۹ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۵:۴۴ (UTC)<br />
::{{پینگ|Mani Shokoohi}} خیلی ممنونم بابت بررسی مقاله؛ تا دو سه هفته دیگر همه موارد را به همراه منابع اصلاح خواهم کرد. [[کاربر:Physicsch|Pℏysicist]]<sup>[[بحث کاربر:Physicsch|بحث]]</sup> ۲۰ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۲۱:۲۷ (UTC)<br />
:::درود. لید مقاله را اجمالی خواندم و مشکلی نداشت. فرصت کنم مابقی را هم میخوانم تا ببینم مشکلی دارد یا نه. <font size="+1" face="phalls aban, B aban, B aban" color="#1c1616">'''[[کاربر:The Stray Dog|سگ ولگرد]]'''<sup>[[بحث کاربر:The Stray Dog|گفتگو]]</sup></font> ۲۲ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۲۲:۱۱ (UTC)<br />
::::از یکی از دوستان فیزیکپیشهام که آشنا با نظریهٔ نسبیت است، درخواستم که مقاله را با دید انتقادی بخواند و نظر خود را بگوید. حاصل نقد ایشان یک فایل صوتپیام در تلگرام شد و یک عکس از دستنوشتههای خود دربارهٔ مقاله! ماندهام چطور میتوانم آن را بدینجا منتقل سازم؟! — [[کاربر:Arash|آرش]] [[بحث کاربر:Arash|<span style="background:yellow; border: 1px solid #EBEBEB; padding: 2px; padding-left: 3px;">ツ</span>]]&rlm; <small>۳ بهمن ۱۳۹۷</small>/ ۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۵۱ (UTC)<br />
:::::{{پب|Arash}} سلام. ویس و دستنوشته را برای من بفرستید تا تایپشده اینجا وارد کنم. آشناییام با فیزیک و نظریه نسبیت سطحی است اما در صورتی که مدیاویکی یاری کند، وجود فرمول و این چیزها مشکلی ایجاد نمیکند (البته فقط روی دست نوشته؛ استخراج فرمول از روی فایل صوتی کار من نیست). &rlm;▬ [[کاربر:AnuJuno|AnuJuno]] ([[بحث کاربر:AnuJuno|بحث]]) ۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۳:۱۶ (UTC)<br />
::::::{{پینگ|AnuJuno}}سلام متقابل. به شناسهٔ @arashase در تلگرام پیام دهید تا مطالب را فوروارد کنم. — [[کاربر:Arash|آرش]] [[بحث کاربر:Arash|<span style="background:yellow; border: 1px solid #EBEBEB; padding: 2px; padding-left: 3px;">ツ</span>]]&rlm; <small>۳ بهمن ۱۳۹۷</small>/ ۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۳:۲۴ (UTC)<br />
<br />
;دوست فیزیکپیشه<br />
* در پاراگراف سوم آمده «... پیشبینی اینشتین درمورد وجود این امواج، به کمک تأسیسات لیگو (LIGO) صورت پذیرفت» که در این مورد واژه رایج و مستعمل، «لایگو» است. {{شد}}<br />
* در بخش آزمونهای تجربی گفته شده «در چارچوب گرانش نیوتونی، با یک ابتکار میتوان خم شدن نور را نتیجه گرفت که نتیجهٔ آن خم شدن نور به میزان نیمی از عدد یاد شدهاست.» میتوانید این نکته تکمیلی را هم اضافه کنید که طبق دیدگاه نیوتون، نور به شکل گویچههای مادی (ذره) در نظر گرفته میشوند که جرم ناچیزی دارند. میتوان با محاسبه نیروی گرانش مابین ذرات نور و خورشید، میزان خمیدگی (انحراف از مسیر مستقیم در اثر نیروی جاذبه) را محاسبه کرد. در ۱۸۰۱ میلادی، {{پم|یوهان جرج ون سولدنر|Johann Georg von Soldner}} با انجام محاسبات طبق این فرض، نصف عددی که در آینده آزمایش و اثبات شد را به دست آورد ([[:en:wikisource:Translation:On the Deflection of a Light Ray from its Rectilinear Motion|منبع]]). ذکر این نکته میتواند جالب باشد.<br />
* در پاراگراف آخر بخش امواج گرانشی گفته شده «و ساخت یک آشکارساز فضایی (LIGO) نیز در حال دنبالشدن است. (ابتدا یک مأموریت پیشرو (راهیاب LISA) در سال ۲۰۱۵ انجام گرفت)» ۱) لایگو یک رصدخانه زمینی است. ۲) لیسا که نمونه فضایی آن است هم هنوز به فضا ارسال نشدهاست. واژه LIGO هم اشتباهاً به لیسا لینک شدهاست. {{شد}}{{قرمز| منظور از مأموریت پیشرو، LISA Pathfinder بود}}<br />
* در پاراگراف دوم بخش سیاهچالهها آمده «... در صورتی که جرم ستاره بیش از دو برابر جرم خورشید باشد…» که باید تبدیل شود به «در صورتی که جرم ستاره باقیمانده بیش از حدود ۳–۴ برابر جرم خورشید باشد…» ([http://adsabs.harvard.edu/abs/1939PhRv...55..374O منبع]) {{شد}}{{قرمز| سپاس بابت این نکته مهم. در مقاله اپنهایمر (که پیوند دادید) مقدار ۳/۴ جرم خورشیدی را برای تبدیل شدن ستاره نوترونی به سیاهچاله به دست آورده، اما درباره رمبش ستاره به ستاره نوترونی چیزی نگفته است، که ظاهرا طی پژوهشهای جدید حد ۱۰ تا ۲۵ برابر جرم خورشید تعیین شده است. ([http://adsabs.harvard.edu/abs/1985A%26A...143L...7S منبع]). برای فروپاشی به سیاهچاله نیز ظاهرا همان ۳ تا ۴ برابر عدد مورد توافق فعلی است. این موارد مهم با ذکر منابع جدید اصلاح شد}}<br />
* در همان پاراگراف «جرم سیاهچالههایی که از این طریق تشکیل میشوند بین ۲ تا ۱۰۰ برابر جرم خورشید است.» تبدیل شود به «جرم سیاهچالههایی که از این طریق تشکیل میشوند حدوداً پنج تا چند ده برابر جرم خورشید است.» (منابع را در پاراگراف چهارم [[:en:Stellar black hole#Properties|Stellar black hole#Properties]] ببینید) {{شد}}<br />
* مجدداً در همین بخش آمده: «این سیاهچالهها که [[سیاهچاله کلانجرم|سیاهچالههای کلانجرم]] نامیده شدهاند، از فروریزش گرانشی یک خوشهٔ ستارهای بسیار بزرگ ایجاد میشوند.» این فیلد هنوز باز و مورد پژوهش است. با توجه به سناریوهای مختلفی که دراینباره وجود دارد، طرح موضوع به شکل فکت زیاد دقیق و صحیح نیست. پیشنهاد شود به این شکل تغییر یابد: «دربارهٔ سیاهچالههای کلانجرم، هنوز نحوه شکلگیری آنها را به درستی نمیدانیم.» میتوان مدلهای مختلفی که ارائه شدهاند را در [[:en:Supermassive black hole|Supermassive black hole]] مشاهده کرد. ضمناً به نظر واژه رمبش از فروریزش رایجتر است. {{شد}} {{قرمز|مورد «رمبش» که کاملا رایجتر است}}<br />
* «این سیاهچالهها میتوانند جرمی از مرتبهٔ '''میلیونها یا بیلیونها''' برابر خورشید داشته باشند.» بهتر است تبدیل شود به رقم دقیقتر «چندهزار تا میلیاردها» {{شد}}<br />
* در همین بخش آمده که «برای مثال سیاهچاله قرار گرفته در مرکز کهکشان راه شیری دارای جرمی در حدود ۳۰۰ میلیون برابر جرم خورشید است.» در حالی که در [https://iopscience.iop.org/article/10.1088/0004-637X/692/2/1075/meta این] منبع رقم ۴٫۳ میلیون ذکر شدهاست. {{شد}} {{قرمز|درست است}}<br />
* در بخش کیهانشناسی آمده که «انبساط جهان در حال شتابگیری است، بهگونهای که یا حضور یک ثابت کیهانشناختی را لازم میدارد، یا وجود ماده تاریک را با ویژگیهایی خاص که همهٔ جهان را فراگرفتهاست، پیشنهاد میدهد.» در اینجا منظور [[انرژی تاریک]] نیست؟ ماده تاریک دارای گرانش است اما انرژی تاریک پادگرانش دارد. {{شد}}{{قرمز|درست است}} &rlm;▬ [[کاربر:AnuJuno|AnuJuno]] ([[بحث کاربر:AnuJuno|بحث]]) ۲۴ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۴۸ (UTC)<br />
<br />
{{پینگ|Huji}} سلام حجت عزیز، چند سال پیش که این مقاله نامزد شده بود، من به جهت شیوه ارجاع دهی آن را رد کردم. یعنی به جای مشخص کردن صفحات به یک فصل یا حتی کتاب به طور کلی ارجاع داده بود. لطفا شما ارجاعات را بررسی بفرمایید و نظر دهید. تشکر--[[کاربر:Sa.vakilian|سید]] ([[بحث کاربر:Sa.vakilian|بحث]]) ۲۵ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۹:۴۱ (UTC)<br />
:{{پینگ|Sa.vakilian}}شیوهٔ ارجاعدهی در حال حاضر هم نامناسب است و با شیوهنامهٔ ویکیپدیا ناسازگار (که این امر، مانع خوبیدگی است چه رسد به برگزیدگی).<br />
:توصیهٔ من استفاده از روش مبتنی بر الگوی {{الگوی|پک}} است که در [[وپ:پک]] هم مستندسازی کردهام. مقالههای اخیر خودم همه از این روش استفاده میکنند. مثلاً [[میخائیل مشاقه]] را ببینید. — [[کاربر:Huji|حجت]]/[[بحث_کاربر:Huji|<sup>بحث</sup>]] ۲۵ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۹:۳۰ (UTC)<br />
::{{پینگ|Physicsch}} سلام. به نظر حجت هم توجه بفرمایید.--[[کاربر:Sa.vakilian|سید]] ([[بحث کاربر:Sa.vakilian|بحث]]) ۲۵ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۲۰:۰۷ (UTC)<br />
<br />
*{{در حال انجام}} سپاس فراوان از آرش گرامی و سایر دوستان. نکات بسیار دقیقی بودند. [[کاربر:Physicsch|Pℏysicist]]<sup>[[بحث کاربر:Physicsch|بحث]]</sup> ۵ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)<br />
<br />
* ابزاری برای سر و سامان دادن به پانویسها (تبدیل به پک) نداریم؟[[کاربر:Physicsch|Pℏysicist]]<sup>[[بحث کاربر:Physicsch|بحث]]</sup> ۹ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۴۵ (UTC)</div>ویکیادبیات>Physicsch