مرغ سحر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

احسان رضایی در ‏۳۰ شهریور ۱۴۰۰، ساعت ۰۶:۰۴

2021-09-21T06:04:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ شهریور ۱۴۰۰، ساعت ۰۹:۳۴
خط ۵۹:		خط ۵۹:
	مرغ سحر به افسانه می‌ماند. مثلاً اینکه فراگیری مرغ سحر سبب شد که برای نخستین‌بار «نظام‌نامه مقررات ضبط صوت در صفحات گرامافون» وضع شود.		مرغ سحر به افسانه می‌ماند. مثلاً اینکه فراگیری مرغ سحر سبب شد که برای نخستین‌بار «نظام‌نامه مقررات ضبط صوت در صفحات گرامافون» وضع شود.
	اثر مذکور تنها تصنیفی است که خوانندگان ایرانی بسیاری، از گرایش‌های گوناگون در طول این سال‌ها خوانده‌اند، از تاج اصفهانی و هنگامه اخوان تا نادر گلچین و هوشمند عقیلی و فرهاد مهراد و محسن نامجو. حتی خوانندگان غیرایرانی مثل هابیل علی‌اُف و عالیم قاسم‌اُف نیز مرغ سحر را اجرا کرده‌اند.		اثر مذکور تنها تصنیفی است که خوانندگان ایرانی بسیاری، از گرایش‌های گوناگون در طول این سال‌ها خوانده‌اند، از تاج اصفهانی و هنگامه اخوان تا نادر گلچین و هوشمند عقیلی و فرهاد مهراد و محسن نامجو. حتی خوانندگان غیرایرانی مثل هابیل علی‌اُف و عالیم قاسم‌اُف نیز مرغ سحر را اجرا کرده‌اند.
	~~===تقدیم شده به===~~
	~~===یادداشت===~~
	===چرا باید این شعر را خواند===		===چرا باید این شعر را خواند===
	کسی گمان نمی‌برد کلامی که [[محمدتقی بهار\|ملک‌الشعرا بهار]] بر قطعه مرتضی‌ نی‌داوود در دستگاه ماهور می‌گذارد تبدیل به ماندگارترین تصنیف تاریخ موسیقی ایران شود. در سده اخیر هیچ تصنیفی به اندازه «مرغ سحر» عمویت نیافته است.		کسی گمان نمی‌برد کلامی که [[محمدتقی بهار\|ملک‌الشعرا بهار]] بر قطعه مرتضی‌ نی‌داوود در دستگاه ماهور می‌گذارد تبدیل به ماندگارترین تصنیف تاریخ موسیقی ایران شود. در سده اخیر هیچ تصنیفی به اندازه «مرغ سحر» عمویت نیافته است.
خط ۶۹:		خط ۶۸:
	در این اثر انتخاب واژه‌ها و چیدمان کلمه‌ها و ساختار شعر به‌گونه‌ای است که مرغ سحر از ابتدا تا امروز همواره خوانشی سیاسی - اعتراضی داشته است. انگار استعاره‌ای است از موقعیتی که در طول یک سده همواره تکرار می‌شود.		در این اثر انتخاب واژه‌ها و چیدمان کلمه‌ها و ساختار شعر به‌گونه‌ای است که مرغ سحر از ابتدا تا امروز همواره خوانشی سیاسی - اعتراضی داشته است. انگار استعاره‌ای است از موقعیتی که در طول یک سده همواره تکرار می‌شود.
	در سطرهایی از بند دوم رگه‌های چپ‌گرایانه مشاهده می‌شود که وقتی کنار '''خاک توده''' در بند نخست قرار می‌گیرند، معنایی دیگر می‌یابند.		در سطرهایی از بند دوم رگه‌های چپ‌گرایانه مشاهده می‌شود که وقتی کنار '''خاک توده''' در بند نخست قرار می‌گیرند، معنایی دیگر می‌یابند.
	~~===آغاز داستان===~~
	===عمق روایت===		===عمق روایت===
	سروده بهار صدای روشن‌فکرانی است که وجودشان سراسر ناامیدی‌ست. ایرانی را روایت می‌کند که هرج و مرج است و قدم به سمت استبداد بر می‌دارد و صدای آزادی‌خواهان به گوش هیچ‌کس نمی‌رسد! لحن تصنیف انقلابی‌‌ست و بیانش مانند اغلب سروده‌‌های [[محمدتقی بهار\|بهار]] ساده و غنی است.		سروده بهار صدای روشن‌فکرانی است که وجودشان سراسر ناامیدی‌ست. ایرانی را روایت می‌کند که هرج و مرج است و قدم به سمت استبداد بر می‌دارد و صدای آزادی‌خواهان به گوش هیچ‌کس نمی‌رسد! لحن تصنیف انقلابی‌‌ست و بیانش مانند اغلب سروده‌‌های [[محمدتقی بهار\|بهار]] ساده و غنی است.
خط ۷۶:		خط ۷۵:
	===گزارشی از فروش===		===گزارشی از فروش===
	شهربانی صفحه‌های گرامافون مرغ سحر را تنها یک ماه پس از انتشار از بازار جمع کرد و سبب شد مرغ سحر از آغاز به بازار سیاه راه پیدا کند و به چند برابر قیمت اولیه فروش بروند.		شهربانی صفحه‌های گرامافون مرغ سحر را تنها یک ماه پس از انتشار از بازار جمع کرد و سبب شد مرغ سحر از آغاز به بازار سیاه راه پیدا کند و به چند برابر قیمت اولیه فروش بروند.
	~~===اظهارنامه‌ها===~~
	~~==منبع شناسی==~~
	==نوا، نما و نگاه==		==نوا، نما و نگاه==
	~~===تصویر از صفحات کتاب===~~
	===اجراهایی متفاوت از مرغ سحر===		===اجراهایی متفاوت از مرغ سحر===
	{{شنیدن\|نام پرونده =Shajarian.mp3\|عنوان =محبوب‌ترین اجرا توسط محمدرضا شجریان\|توصیف =}}		{{شنیدن\|نام پرونده =Shajarian.mp3\|عنوان =محبوب‌ترین اجرا توسط محمدرضا شجریان\|توصیف =}}

پرواز در ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۲۰:۲۴

2020-10-19T20:24:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۲۳:۵۴
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	==اگر نخوانده‌اید==		==اگر نخوانده‌اید==
	تصنیف مذکور گفت‌و‌گوی شاعر و پرنده اسیر در قفس است. شاعر پرنده را مخاطب قرار می‌دهد و از او می‌خواهد آوازی سر دهد. پرنده غمگین است و آن‌قدر تلخ و ناامیدانه شکوه می‌کند که شاعر را از خواسته خود پشیمان می‌کند. شعر محصول جادوی مجاورت کلمه‌هاست. پرنده '''''مرغ سحر''''' است که قرار است '''''ناله سر کند''''' و '''''داغ را تازه‌تر کند'''''. از '''''ظلم ظالم'''''، '''''جور صیاد'''''، '''''طبیعت'''''، '''''فلک''''' و '''''تنگی قفس''''' آن‌قدر می‌گوید که شاعر می‌خواهد پرنده '''''شرح هجران مختصر کند'''''. شعر پایان خوش ندارد و شاعر آکنده از درد و داغ و شکایت شعر را به پایان می‌برد.		تصنیف مذکور گفت‌و‌گوی شاعر و پرنده اسیر در قفس است. شاعر پرنده را مخاطب قرار می‌دهد و از او می‌خواهد آوازی سر دهد. پرنده غمگین است و آن‌قدر تلخ و ناامیدانه شکوه می‌کند که شاعر را از خواسته خود پشیمان می‌کند. شعر محصول جادوی مجاورت کلمه‌هاست. پرنده '''''مرغ سحر''''' است که قرار است '''''ناله سر کند''''' و '''''داغ را تازه‌تر کند'''''. از '''''ظلم ظالم'''''، '''''جور صیاد'''''، '''''طبیعت'''''، '''''فلک''''' و '''''تنگی قفس''''' آن‌قدر می‌گوید که شاعر می‌خواهد پرنده '''''شرح هجران مختصر کند'''''. شعر پایان خوش ندارد و شاعر آکنده از درد و داغ و شکایت شعر را به پایان می‌برد.
			[[پرونده:Javdan.jpg\|210px\|thumb\|بندانگشتی\|چپ\|<center>'''ناله‌های جاودان'''</center>]]
	مرغ سحر دو بند دارد، اما بیشتر خوانندگان تنها بند نخست تصنیف را خوانده‌اند. ''بند اول'' بیشتر ''شاعرانه'' است در حالی‌که ''بند دوم'' دارای اشارات و ''مضمون صریح سیاسی و اجتماعی'' است. بند دوم به جز در اجراهای آوازی بسیار قدیمی در دوران جدید به صورت آواز یا دکلمه استفاده نشده‌است. [[محمدتقی بهار\|ملک‌الشعرا]] در بند اول درباره تلخی‌های اجتماعی با زبانی تمثیلی سخن می‌گوید و درواقع شنونده را برای شنیدن خبر نهایی آماده می‌کند و در بند دوم مجموعه‌ای از اخبار و اطلاعات تلخ چون تمام شدن عمر حقیقت و عهد و وفا را به مخاطب منتقل می‌کند.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی =		مرغ سحر دو بند دارد، اما بیشتر خوانندگان تنها بند نخست تصنیف را خوانده‌اند. ''بند اول'' بیشتر ''شاعرانه'' است در حالی‌که ''بند دوم'' دارای اشارات و ''مضمون صریح سیاسی و اجتماعی'' است. بند دوم به جز در اجراهای آوازی بسیار قدیمی در دوران جدید به صورت آواز یا دکلمه استفاده نشده‌است. [[محمدتقی بهار\|ملک‌الشعرا]] در بند اول درباره تلخی‌های اجتماعی با زبانی تمثیلی سخن می‌گوید و درواقع شنونده را برای شنیدن خبر نهایی آماده می‌کند و در بند دوم مجموعه‌ای از اخبار و اطلاعات تلخ چون تمام شدن عمر حقیقت و عهد و وفا را به مخاطب منتقل می‌کند.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی =
	https://sobhe-emrooz.ir/1397/07/%D9%86%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1/\|عنوان =ناله‌های جاودان مرغ سحر}}</ref>		https://sobhe-emrooz.ir/1397/07/%D9%86%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1/\|عنوان =ناله‌های جاودان مرغ سحر}}</ref>

پرواز در ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۲۰:۱۲

2020-10-19T20:12:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۲۳:۴۲
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	آهنگ از مرتضی نی‌داوود'''</center>]]		آهنگ از مرتضی نی‌داوود'''</center>]]

	[[پرونده:Mahoor.png\|200px\|thumb\|بندانگشتی\|چپ\|<center>'''~~دستگاه ماهور مایه دو{{سخ}}~~		[[پرونده:Mahoor.png\|200px\|thumb\|بندانگشتی\|چپ\|<center>'''این نت به سفارش و پشتیبانی دکتر آرش کمالیان نوازنده تار، ساکن ایالات متحده آمریکا تهیه شده است'''</center>]]
	~~خواننده: محمدرضا شجریان~~'''</center>]]


	===اولین و آخرین اجرا===		===اولین و آخرین اجرا===

پرواز در ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۲۰:۰۸

2020-10-19T20:08:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۲۳:۳۸
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	\|پیش از =		\|پیش از =
	}}		}}

			[[پرونده:BaharMahoor2.jpg\|210px\|thumb\|بندانگشتی\|چپ\|<center>'''بند اول'''</center>]]
			[[پرونده:BaharMahoor4.jpg\|210px\|thumb\|بندانگشتی\|چپ\|<center>'''بند دوم'''</center>]]

	'''مرغ سحر''' از تصنیف‌های معروف [[محمدتقی بهار]] است که همزمان با سقوط قاجار و روی کار آمدن پهلوی سروده شده است. این اثر ماندگارترین تصنیف تاریخ موسیقی ایران است.		'''مرغ سحر''' از تصنیف‌های معروف [[محمدتقی بهار]] است که همزمان با سقوط قاجار و روی کار آمدن پهلوی سروده شده است. این اثر ماندگارترین تصنیف تاریخ موسیقی ایران است.

خط ۳۷:		خط ۴۱:
	مرغ سحر دو بند دارد، اما بیشتر خوانندگان تنها بند نخست تصنیف را خوانده‌اند. ''بند اول'' بیشتر ''شاعرانه'' است در حالی‌که ''بند دوم'' دارای اشارات و ''مضمون صریح سیاسی و اجتماعی'' است. بند دوم به جز در اجراهای آوازی بسیار قدیمی در دوران جدید به صورت آواز یا دکلمه استفاده نشده‌است. [[محمدتقی بهار\|ملک‌الشعرا]] در بند اول درباره تلخی‌های اجتماعی با زبانی تمثیلی سخن می‌گوید و درواقع شنونده را برای شنیدن خبر نهایی آماده می‌کند و در بند دوم مجموعه‌ای از اخبار و اطلاعات تلخ چون تمام شدن عمر حقیقت و عهد و وفا را به مخاطب منتقل می‌کند.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی =		مرغ سحر دو بند دارد، اما بیشتر خوانندگان تنها بند نخست تصنیف را خوانده‌اند. ''بند اول'' بیشتر ''شاعرانه'' است در حالی‌که ''بند دوم'' دارای اشارات و ''مضمون صریح سیاسی و اجتماعی'' است. بند دوم به جز در اجراهای آوازی بسیار قدیمی در دوران جدید به صورت آواز یا دکلمه استفاده نشده‌است. [[محمدتقی بهار\|ملک‌الشعرا]] در بند اول درباره تلخی‌های اجتماعی با زبانی تمثیلی سخن می‌گوید و درواقع شنونده را برای شنیدن خبر نهایی آماده می‌کند و در بند دوم مجموعه‌ای از اخبار و اطلاعات تلخ چون تمام شدن عمر حقیقت و عهد و وفا را به مخاطب منتقل می‌کند.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی =
	https://sobhe-emrooz.ir/1397/07/%D9%86%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1/\|عنوان =ناله‌های جاودان مرغ سحر}}</ref>		https://sobhe-emrooz.ir/1397/07/%D9%86%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1/\|عنوان =ناله‌های جاودان مرغ سحر}}</ref>

			[[پرونده:Neydavood.jpg\|210px\|thumb\|بندانگشتی\|چپ\|<center>'''نت مرغ سحر{{سخ}}
			آهنگ از مرتضی نی‌داوود'''</center>]]

			[[پرونده:Mahoor.png\|200px\|thumb\|بندانگشتی\|چپ\|<center>'''دستگاه ماهور مایه دو{{سخ}}
			خواننده: محمدرضا شجریان'''</center>]]


	===اولین و آخرین اجرا===		===اولین و آخرین اجرا===
	درباره نخستین اجرای مرغ سحر اختلاف بسیار است؛ مرغ سحر را نخستین‌بار '''ملوک ضرابی''' خواند یا '''قمرالملوک وزیری''' یا '''تاج اصفهانی''' یا '''ایران‌الدوله هلن''' یا '''جمال صفوی'''. چند سال پیش به مدد شبکه‌های اجتماعی اجرای جلال تاج اصفهانی پیدا شد که به احتمال زیاد نخستین اجرای مرغ سحر است. زنده‌یاد تاج می‌گفت پیش از همه خوانندگان مرغ سحر را برای نخستین‌بار در '''سال ۱۳۰۲''' اجرا کرده است. اما مرغ سحر نخستین‌بار در پاییز '''۱۳۰۶''' با تار '''مرتضی نی‌داوود''' و ویلون '''موسی معروفی''' و صدای ملوک ضرابی، به‌شکل رسمی، روی صفحه ضبط شد.		درباره نخستین اجرای مرغ سحر اختلاف بسیار است؛ مرغ سحر را نخستین‌بار '''ملوک ضرابی''' خواند یا '''قمرالملوک وزیری''' یا '''تاج اصفهانی''' یا '''ایران‌الدوله هلن''' یا '''جمال صفوی'''. چند سال پیش به مدد شبکه‌های اجتماعی اجرای جلال تاج اصفهانی پیدا شد که به احتمال زیاد نخستین اجرای مرغ سحر است. زنده‌یاد تاج می‌گفت پیش از همه خوانندگان مرغ سحر را برای نخستین‌بار در '''سال ۱۳۰۲''' اجرا کرده است. اما مرغ سحر نخستین‌بار در پاییز '''۱۳۰۶''' با تار '''مرتضی نی‌داوود''' و ویلون '''موسی معروفی''' و صدای ملوک ضرابی، به‌شکل رسمی، روی صفحه ضبط شد.

پرواز در ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۱۹:۴۴

2020-10-19T19:44:12Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۲۳:۱۴
خط ۹:		خط ۹:
	\|زبان = فارسی		\|زبان = فارسی
	\|مجموعه =		\|مجموعه =
	\|موضوع =		\|موضوع = سیاسی - اجتماعی
	\|سبک =		\|سبک = سنتی
	\|ناشر فارسی =		\|ناشر فارسی =
	\|محل انتشارات =		\|محل انتشارات =
	\|تاریخ نشر =		\|تاریخ نشر = ۱۳۰۶
	\|تاریخ نشر فارسی=		\|تاریخ نشر فارسی=
	\|محل ناشر فارسی =		\|محل ناشر فارسی =

پرواز در ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۱۹:۳۸

2020-10-19T19:38:02Z

نمایش تغییرات

پرواز در ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۱۶:۳۲

2020-10-19T16:32:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۲۰:۰۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{جعبه اطلاعات کتاب		{{جعبه اطلاعات کتاب
	\|عنوان = مرغ سحر		\|عنوان = مرغ سحر
	\|تصویر =		\|تصویر = Morgh sahar.jpg
	\|اندازه تصویر =		\|اندازه تصویر = 150px
	\|زیرنویس تصویر =		\|زیرنویس تصویر =تنها اجرای تصنیف «مرغ سحر» تحت نظر خود ملک‌الشعرای بهار، در پاییز ۱۳۰۷ و با آواز جمال صفوی ضبط شد. این تصویر از صفحه همان اجراست
	\|نویسنده = [[محمدتقی بهار]]		\|نویسنده = [[محمدتقی بهار]]
	\|تصویرگر =		\|تصویرگر =

پرواز در ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۱۶:۲۰

2020-10-19T16:20:56Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۱۹:۵۰
خط ۷۷:		خط ۷۷:

	{{شنیدن\|نام پرونده =Qasimov.mp3\|عنوان =اجرا به زبان آذری ولی با همان ریتم اشنا توسط عالیم قاسیم‌اُف\|توصیف =}}		{{شنیدن\|نام پرونده =Qasimov.mp3\|عنوان =اجرا به زبان آذری ولی با همان ریتم اشنا توسط عالیم قاسیم‌اُف\|توصیف =}}





	===تصویرهای ساخته شده درباره کتاب===		===تصویرهای ساخته شده درباره کتاب===

پرواز: /* صدای نویسنده */

2020-10-19T16:18:58Z

صدای نویسنده

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۱۹:۴۸
خط ۶۷:		خط ۶۷:
	==نوا، نما و نگاه==		==نوا، نما و نگاه==
	===تصویر از صفحات کتاب===		===تصویر از صفحات کتاب===
	===صدای ~~نویسنده~~===		===اجراهایی متفاوت از مرغ سحر===
			{{شنیدن\|نام پرونده =Shajarian.mp3\|عنوان =محبوب‌ترین اجرا توسط محمدرضا شجریان\|توصیف =}}

			{{شنیدن\|نام پرونده =Zarabi.mp3\|عنوان =اولین اجرای ضبط شده از «مرغ سحر» در پاییز۱۳۰۶ شمسی، با صدای ملوک ضرابی و تارِ مرتضی نی‌داوود\|توصیف =}}

			{{شنیدن\|نام پرونده =Jalal zolfonon.mp3\|عنوان =اجرای بدون کلام «مرغ سحر» از آلبوم «آموزش تار» استاد جلال ذوالفنون\|توصیف =}}

			{{شنیدن\|نام پرونده =Farhad mehrad.mp3\|عنوان =متفاوت‌ترین اجرا توسط فرهاد مهراد و گیتارش در آلبوم «برف»\|توصیف =}}

			{{شنیدن\|نام پرونده =Qasimov.mp3\|عنوان =اجرا به زبان آذری ولی با همان ریتم اشنا توسط عالیم قاسیم‌اُف\|توصیف =}}

	===تصویرهای ساخته شده درباره کتاب===		===تصویرهای ساخته شده درباره کتاب===
	===طرحی از یکی از صفحات کتاب===		===طرحی از یکی از صفحات کتاب===

پرواز: /* اگر نخوانده‌اید */

2020-10-19T15:46:13Z

اگر نخوانده‌اید

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۱۹:۱۶
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	مرغ سحر گفت‌و‌گوی شاعر و پرنده اسیر در قفس است. شاعر پرنده را مخاطب قرار می‌دهد و از او می‌خواهد آوازی سر دهد. پرنده غمگین است و آن‌قدر تلخ و ناامیدانه شکوه می‌کند که شاعر را از خواسته خود پشیمان می‌کند. شعر محصول جادوی مجاورت کلمه‌هاست. پرنده «مرغ سحر» است که قرار است «ناله سر کند» و «داغ را تازه‌تر کند». از «ظلم ظالم» و «جور صیاد» و «طبیعت» و «فلک» و «تنگی قفس» آن‌قدر می‌گوید که شاعر می‌خواهد پرنده «شرح هجران مختصر کند». شعر پایان خوش ندارد و شاعر آکنده از درد و داغ و شکایت شعر را به پایان می‌برد.		مرغ سحر گفت‌و‌گوی شاعر و پرنده اسیر در قفس است. شاعر پرنده را مخاطب قرار می‌دهد و از او می‌خواهد آوازی سر دهد. پرنده غمگین است و آن‌قدر تلخ و ناامیدانه شکوه می‌کند که شاعر را از خواسته خود پشیمان می‌کند. شعر محصول جادوی مجاورت کلمه‌هاست. پرنده «مرغ سحر» است که قرار است «ناله سر کند» و «داغ را تازه‌تر کند». از «ظلم ظالم» و «جور صیاد» و «طبیعت» و «فلک» و «تنگی قفس» آن‌قدر می‌گوید که شاعر می‌خواهد پرنده «شرح هجران مختصر کند». شعر پایان خوش ندارد و شاعر آکنده از درد و داغ و شکایت شعر را به پایان می‌برد.
	مرغ سحر دو بند دارد، اما بیشتر خوانندگان تنها بند نخست تصنیف را خوانده‌اند. بند اول بیشتر شاعرانه است در حالی‌که بند دوم دارای اشارات و مضمون صریح سیاسی و اجتماعی است. بند دوم به جز در اجراهای آوازی بسیار قدیمی در دوران جدید به صورت آواز یا دکلمه استفاده نشده‌است. ملک‌الشعرا در بند اول درباره تلخی‌های اجتماعی با زبانی تمثیلی سخن می‌گوید و درواقع شنونده را برای شنیدن خبر نهایی آماده می‌کند و در بند دوم مجموعه‌ای از اخبار و اطلاعات تلخ چون تمام شدن عمر حقیقت و عهد و وفا را به مخاطب منتقل می‌کند.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی =		مرغ سحر دو بند دارد، اما بیشتر خوانندگان تنها بند نخست تصنیف را خوانده‌اند. بند اول بیشتر شاعرانه است در حالی‌که بند دوم دارای اشارات و مضمون صریح سیاسی و اجتماعی است. بند دوم به جز در اجراهای آوازی بسیار قدیمی در دوران جدید به صورت آواز یا دکلمه استفاده نشده‌است. ملک‌الشعرا در بند اول درباره تلخی‌های اجتماعی با زبانی تمثیلی سخن می‌گوید و درواقع شنونده را برای شنیدن خبر نهایی آماده می‌کند و در بند دوم مجموعه‌ای از اخبار و اطلاعات تلخ چون تمام شدن عمر حقیقت و عهد و وفا را به مخاطب منتقل می‌کند.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی =
	https://sobhe-emrooz.ir/1397/07/%D9%86%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1/\|عنوان =}}</ref>		https://sobhe-emrooz.ir/1397/07/%D9%86%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1/\|عنوان =ناله‌های جاودان مرغ سحر}}</ref>
	===اولین و آخرین اجرا===		===اولین و آخرین اجرا===
	درباره نخستین اجرای مرغ سحر اختلاف بسیار است؛ مرغ سحر را نخستین‌بار ملوک ضرابی خواند یا قمرالملوک وزیری یا تاج اصفهانی یا ایران‌الدوله هلن یا جمال صفوی. چند سال پیش به مدد شبکه‌های اجتماعی اجرای جلال تاج اصفهانی پیدا شد که به احتمال زیاد نخستین اجرای مرغ سحر است. زنده‌یاد تاج می‌گفت پیش از همه خوانندگان مرغ سحر را برای نخستین‌بار در سال ۱۳۰۲ اجرا کرده است. اما مرغ سحر نخستین‌بار در پاییز ۱۳۰۶ با تار مرتضی نی‌داوود و ویلون موسی معروفی و صدای ملوک ضرابی، به‌شکل رسمی، روی صفحه ضبط شد.		درباره نخستین اجرای مرغ سحر اختلاف بسیار است؛ مرغ سحر را نخستین‌بار ملوک ضرابی خواند یا قمرالملوک وزیری یا تاج اصفهانی یا ایران‌الدوله هلن یا جمال صفوی. چند سال پیش به مدد شبکه‌های اجتماعی اجرای جلال تاج اصفهانی پیدا شد که به احتمال زیاد نخستین اجرای مرغ سحر است. زنده‌یاد تاج می‌گفت پیش از همه خوانندگان مرغ سحر را برای نخستین‌بار در سال ۱۳۰۲ اجرا کرده است. اما مرغ سحر نخستین‌بار در پاییز ۱۳۰۶ با تار مرتضی نی‌داوود و ویلون موسی معروفی و صدای ملوک ضرابی، به‌شکل رسمی، روی صفحه ضبط شد.
خط ۵۰:		خط ۵۰:
	<ref>{{یادکرد وب\|نشانی =http://newspaper.hamshahrionline.ir/id/106073/%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%A9.html\|		<ref>{{یادکرد وب\|نشانی =http://newspaper.hamshahrionline.ir/id/106073/%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%A9.html\|
	عنوان = مرغ سحر در شام تاریک}}</ref>		عنوان = مرغ سحر در شام تاریک}}</ref>

	==آنان که خوانده‌اند==		==آنان که خوانده‌اند==
	در این تصنیف انتخاب واژه‌ها و چیدمان کلمه‌ها و ساختار شعر به‌گونه‌ای است که مرغ سحر از ابتدا تا امروز همواره خوانشی سیاسی‌ـ‌اعتراضی داشته است. انگار استعاره‌ای است از موقعیتی که در طول یک سده همواره تکرار می‌شود.		در این تصنیف انتخاب واژه‌ها و چیدمان کلمه‌ها و ساختار شعر به‌گونه‌ای است که مرغ سحر از ابتدا تا امروز همواره خوانشی سیاسی‌ـ‌اعتراضی داشته است. انگار استعاره‌ای است از موقعیتی که در طول یک سده همواره تکرار می‌شود.