تلفظ در شعر کهن فارسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

بهار در ‏۱۰ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۰۶:۱۷

2022-03-01T06:17:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۰۹:۴۷
خط ۱۳۷:		خط ۱۳۷:
	بنابراین بی‌توجهی به ویژگی‌های آوایی زبان شاعران باعث شده است که برخی از مصححان با تصور نادرستی که از یک لفظ دارند آن را به غلط حرکت‌گذاری کنند و به خوانش اصیل متن دست نیابند و در نتیجه قافیه یا وزن یک بیت شعر دچار اشکال شود یا متن از تلفظ مؤلف آن دور گردد.<ref name=''ممال''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۱۴۲}}</ref>		بنابراین بی‌توجهی به ویژگی‌های آوایی زبان شاعران باعث شده است که برخی از مصححان با تصور نادرستی که از یک لفظ دارند آن را به غلط حرکت‌گذاری کنند و به خوانش اصیل متن دست نیابند و در نتیجه قافیه یا وزن یک بیت شعر دچار اشکال شود یا متن از تلفظ مؤلف آن دور گردد.<ref name=''ممال''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۱۴۲}}</ref>

			نگارنده در ادامه شماری دیگر از کارآمدی‌های روش مورد نظر را برشمرده و در بخشی از متن تإکید می‌کند که با روش مورد نظر می‌توان قدمت حدودی برخی از متن‌ها را تعیین کرد. اگر بتوان در زمینه تلفظ‌های قدیمی آگاهی‌های قابل اعتمادی به دست آورد هر جا که به خلاف آن آگاهی‌ها برخورد می‌کنیم می‌توانیم در اصالت کل متن یا بخش‌هایی از آن تردید کنیم و تعیین کنیم که آن متن به متن‌های کهن شبیه است یا ویژگی‌های متن‌های متأخر را دارد.<ref name=''تلفظ''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۱۴۸}}</ref>
	===آسیب‌شناسی پرداختن به تلفظ‌ها===		===آسیب‌شناسی پرداختن به تلفظ‌ها===
			نگارنده در این فصل به آسیب‌شناسی بهره‌گیری از شعر در تشخیص تلفظ واژگان پرداخته و با برشمردن آن‌ها اشاره می‌کند که این روش همواره نتایج مطلوبی به دنبال ندارد و حتی می‌تواند گمراه‌کننده هم باشد. بنابراین پژوهشگر باید با نگاه واقع‌گرایانه پیش برود و خود را از آفت‌های مطالعات متنی دور نگه دارد.
	*توجیه صورت‌های آوایی با جوازهای ادبی		*توجیه صورت‌های آوایی با جوازهای ادبی
	*نگاه دستوری به قافیه		*نگاه دستوری به قافیه
خط ۱۴۴:		خط ۱۴۶:
	*نتیجه‌گیری‌ نادرست از ویژگی‌های آوایی		*نتیجه‌گیری‌ نادرست از ویژگی‌های آوایی
	===مقوله‌های مورد بحث و مبانی بررسی تلفظ===		===مقوله‌های مورد بحث و مبانی بررسی تلفظ===
			شناسایی تلفظ هایی با قافیه و بدیع و وزن مهمترین مقوله هایی هستند که نگارنده توانسته از دل متن‌های بیرون بکشد و درباره زیرمجموعه های آن سخن بگویند.
	*مبانی بررسی بر پایه قافیه و صناعات بدیعی		*مبانی بررسی بر پایه قافیه و صناعات بدیعی
			مؤلف در بخش مبانی بررسی بر پایه قافیه و صناعات بدیعی به موضوعات زیر پرداخته است:

			نگاه حداکثری در بدیع،‌ توجه به اعنات در قافیه،‌ احتیاط در نگاه حداکثری با توجه به اعنات،‌ با توجه به قافیه نشانگر، نشانگر نبودن قافیه میانی سوم، استثنا در مورد قافیه نشانگر، موارد نشانگر نبودن قافیه در زبان فارسی، توجه به صنایع معنوی.
	*مبانی بررسی بر پایه وزن		*مبانی بررسی بر پایه وزن
			در مورد مبانی بررسی بر پایه وزن نیز نگارنده عنوان کرده، اگر وزن شعر فارسی را درست بشناسیم و از این‌که شاعران آن را چگونه به کار می برده‌اند، آگاه باشیم و جایگاه‌های ضرورت‌ها و اختیارات را در آن بدانیم، شعر می‌تواند ابزار کارآمدی باشد برای به دست آوردن آگاهی‌های آوایی درباره پاره‌ای از واژه‌ها و فراهم آوردن داده‌های معتبر و اغلب خدشه ناپذیر برای دانش تاریخ زبان.<ref name=''مبانی''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۱۶۶}}</ref>

			تصور نادقیق از اصول وزن گاهی باعث می‌شود که پژوهشگر به تصحیحات و در واقع به تغلیط‌های قیاسی دست بزند و از رسیدن به صورت درست باز بماند. چنانکه برخی از آشنایان با زبانت پهلوی به صرف آگاهی از ریشه و پیشینه عبارت تصحیح شده کز جهان گوش یا کر جهان گوش بیتی خوش‌ساخت از فردوسی را با غلط وزنی همراه کرده‌اند و عبارت مورد نظر را در آن با تصحیح قیاسی به صورت ور چهار گوش و گر چهار گوش درآورده اند و در عمل، از جانب فردوسی در وزن شعر غلطی چنین فاحشه را روا دانسته‌اند. صورت درست این عبارت (برای فردوسی نه برای متن های پهلوی) همان است که بدون غلط وزنی در ویراست خالقی مطلق می‌بینیم:
			{{شعر\|نستعلیق\|سبک=color: purple}}
			{{ب\|کجا کر جهان گوش خوانی همی\|جز این نیز نامش ندانی همی}}{{پایان شعر}}
			هرگونه استنباط بر پایه وزن و قافیه نیاز به بدان دارد که پژوهشگر اصول وزن و قافیه را بداند و پندارش از نظم فارسی واقعی باشد و گرنه نتیجه‌های می‌گیرد یا حکم‌هایی صادر می‌کند که بی‌اعتبار خواهد بود.<ref name=''استنباط''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۱۶۷}}</ref>

	===تشخیص صامت===		===تشخیص صامت===
	===تشدید (تکرار صامت)===		===تشدید (تکرار صامت)===

بهار در ‏۱۰ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۰۵:۲۰

2022-03-01T05:20:20Z

@@ خط ۶۸: / خط ۶۸: @@
 از دیگر موارد مورد بحث نگارنده در شناخت تلفظ‌ها، گویش است. «توجه به گویش‌های گوناگون نیز می‌تواند پژوهشگر را در شناخت تلفظ‌ها یاری رساند، یا دست‌کم توجیه برخی از تلفظ‌های کهن را برای خواننده امروزی آسان‌تر کند. اگر اطلاعی از تلفظ واو معدوله در زبان مردم کُرد دشته باشیم و این مصوت به گوشمان خورده باشد، درک صورت‌هایی چون آبخوَست، خوَد، خوَش در متن‌های کهن برایمان ساده‌تر خواهد بود. اما باید توجه داشت که گویش‌وران تنها نشان‌دهنده تلفظ یک سرزمین و یک دوره تاریخی‌اند و شنیدن گفت‌وگوهای ایشان الزماً به این معنی نیست که در روزگاران و سرزمین‌های دیگر، یا حتی گذشته همان سرزمین، دقیقاً همین آواها با همین کیفیت از پیشینیان شنیده می‌شده است».
-در بخش دیگری این بحث آمده که آگاهی‌های آوایی برگفته از گویش‌ها را می‌توان در تأیید برخی از یافته‌های زبان‌شناسی تاریخی یا برای گمانه‌زنی درباره برخی از صورت‌های آوایی کهن به کار برد. نگارنده برای نمونه به تلفظ '''ابریشُم''' اشاره کرده است.
+در بخش دیگری این بحث آمده که آگاهی‌های آوایی برگفته از گویش‌ها را می‌توان در تأیید برخی از یافته‌های زبان‌شناسی تاریخی یا برای گمانه‌زنی درباره برخی از صورت‌های آوایی کهن به کار برد. نگارنده برای نمونه به تلفظ '''ابریشُم''' اشاره کرده که از قافیه‌پردازی‌های شاعران قدیم بدان پی برده است و با مراجعه به ''فرهنگ'' صادق کیا صورت‌های مشابه آن را در گویش‌های شهسوار، انارک، خوانسار، خور و زردشتیان یزد نیز یافت.
 *اشاره‌های پیشینیان
 *شعر فارسی
 *محدودیت‌های بررسی بر پایه شعر فارسی
 ===پیشینه پژوهش‌های آوایی بر پایه شعر===
 *دانشوران شرقی و ایرانی
 *دانشوران فرنگی
 ===کارآمدی‌های روش مورد نظر در این کتاب===
 ===آسیب‌شناسی پرداختن به تلفظ‌ها===
 *توجیه صورت‌های آوایی با جوازهای ادبی

بهار در ‏۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۳:۳۱

2022-02-28T13:31:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۷:۰۱
خط ۶۴:		خط ۶۴:
	نویسنده معتقد است دست‌نویس‌ها ما را از خوانش‌های نادرست و من‌درآوردی به دور می‌دارند و از خوانش‌های به ظاهر درست و ادبی اما بی‌پایه آگاه می‌کنند. برای نمونه بسیاری می‌پندارند که در متن‌های ادبی باید حرف پایانی واژه‌های انجامیده به ضمیر '''ش''' را به فتحه بخوانند تا سخن ادبی شود و از گفتار امروز فاصله بگیرد. به‌گمان مؤلف این در صورتی است که نمونه‌های متعددی خلاف این تصور را ثابت می‌کنند و به آن‌ها مانند دورانِش، فرمانِش، ایمانِش و غیره اشاره می‌کند که با کسر '''ش''' و اتفاقاً مطابق تلفظ امروز است.<ref name=''آگاه''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۴۴}}</ref>		نویسنده معتقد است دست‌نویس‌ها ما را از خوانش‌های نادرست و من‌درآوردی به دور می‌دارند و از خوانش‌های به ظاهر درست و ادبی اما بی‌پایه آگاه می‌کنند. برای نمونه بسیاری می‌پندارند که در متن‌های ادبی باید حرف پایانی واژه‌های انجامیده به ضمیر '''ش''' را به فتحه بخوانند تا سخن ادبی شود و از گفتار امروز فاصله بگیرد. به‌گمان مؤلف این در صورتی است که نمونه‌های متعددی خلاف این تصور را ثابت می‌کنند و به آن‌ها مانند دورانِش، فرمانِش، ایمانِش و غیره اشاره می‌کند که با کسر '''ش''' و اتفاقاً مطابق تلفظ امروز است.<ref name=''آگاه''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۴۴}}</ref>

			نگارنده در بخش دیگری می‌نویسند، اگر مصحح یا پژوهشگری واژه‌ای را در یک متن به گونه‌ای خاص حرکت‌گذاری کرد، باید از او پرسید که چنین حرکت‌گذاری‌ای را در کدام دست‌نویس کهن دیده است. برای نمونه، در متن ویراسته جلال خالقی مطلق از شاهنامه صورت '''کِش''' (که‌ش) همواره به شکل '''کَش''' حرکت‌گذاری شده است. چنین حرکت‌گذاری‌ای خلاف سندهای مکتوب کهن است. در دست‌نویس‌های کهن آنچه هست '''کِش''' است که هم نتیجه منطقی '''که + اِش''' است و هم در قافیه‌پردازی شاعران تأیید می‌شود. در این حرکت‌گذاری مصحح به '''کَش''' پهلوی نظر داشته است؛ اما هیچ سندی در دست نیست که نشان دهد '''کَش''' به طور بسیط وارد زیان فارسی شده است. گو این که در پهلوی نیز بسیط نبوده است. ترکیبی بوده است از '''کَ‌ی''' شرطی یا قیدی و ضمیر '''-ش'''، و هر گاه که حالت جمله شرطی یا قیدی نبوده است '''کِ+ش''' به کار می‌رفته است و این در متن‌های گوناگون فارسی میانه شاهد دارد.<ref name=''مصحح''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۴۶}}</ref> نویسنده در ادامه نمونه را در این باره بیان کرده است.
	*گویش‌ها		*گویش‌ها
			از دیگر موارد مورد بحث نگارنده در شناخت تلفظ‌ها، گویش است. «توجه به گویش‌های گوناگون نیز می‌تواند پژوهشگر را در شناخت تلفظ‌ها یاری رساند، یا دست‌کم توجیه برخی از تلفظ‌های کهن را برای خواننده امروزی آسان‌تر کند. اگر اطلاعی از تلفظ واو معدوله در زبان مردم کُرد دشته باشیم و این مصوت به گوشمان خورده باشد، درک صورت‌هایی چون آبخوَست، خوَد، خوَش در متن‌های کهن برایمان ساده‌تر خواهد بود. اما باید توجه داشت که گویش‌وران تنها نشان‌دهنده تلفظ یک سرزمین و یک دوره تاریخی‌اند و شنیدن گفت‌وگوهای ایشان الزماً به این معنی نیست که در روزگاران و سرزمین‌های دیگر، یا حتی گذشته همان سرزمین، دقیقاً همین آواها با همین کیفیت از پیشینیان شنیده می‌شده است».

			در بخش دیگری این بحث آمده که آگاهی‌های آوایی برگفته از گویش‌ها را می‌توان در تأیید برخی از یافته‌های زبان‌شناسی تاریخی یا برای گمانه‌زنی درباره برخی از صورت‌های آوایی کهن به کار برد. نگارنده برای نمونه به تلفظ '''ابریشُم''' اشاره کرده است.

	*ریشه‌شناسی و زبان‌شناسی تاریخی		*ریشه‌شناسی و زبان‌شناسی تاریخی
	*اشاره‌های پیشینیان		*اشاره‌های پیشینیان

بهار در ‏۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۰۲

2022-02-28T11:02:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۳۲
خط ۴۸:		خط ۴۸:
	{{شعر\|نستعلیق\|سبک=color: purple}}		{{شعر\|نستعلیق\|سبک=color: purple}}
	{{ب\|من رهی را از جفای دشمن اولاد تو\|خوابگاه و جای غیر از '''دره''' و کهسار نیست}}{{پایان شعر}}		{{ب\|من رهی را از جفای دشمن اولاد تو\|خوابگاه و جای غیر از '''دره''' و کهسار نیست}}{{پایان شعر}}

	لغت نامه دهخدا: مدخل دره		لغت نامه دهخدا: مدخل دره

	نویسنده در ادامه تاکید می‌کند که تلفظ تشدیددار '''دره''' در شعر ناصر خسرو تنها برخاسته از تحریف شعر اوست و با نگاهی به دیوان ناصر خسرو که معتبرترین ویراست آن سال‌ها پس از تألیف شدن ''لغتنامه'' دهخدا انتشار یافته است، صورت درست بیت را می‌توان دید:		نویسنده در ادامه تاکید می‌کند که تلفظ تشدیددار '''دره''' در شعر ناصر خسرو تنها برخاسته از تحریف شعر اوست و با نگاهی به دیوان ناصر خسرو که معتبرترین ویراست آن سال‌ها پس از تألیف شدن ''لغتنامه'' دهخدا انتشار یافته است، صورت درست بیت را می‌توان دید:
	{{شعر\|نستعلیق\|سبک=color: purple}}		{{شعر\|نستعلیق\|سبک=color: purple}}
	{{ب\|من رهی را از جفای دشمن اولاد تو\|خوابگاه و جای خور جز غار یا کهسار نیست		{{ب\|من رهی را از جفای دشمن اولاد تو\|خوابگاه و جای خور جز غار یا کهسار نیست}}{{پایان شعر}}

	(دیوان ناصرخسرو، ۱۳۵۷:۳۱۴)<ref name=''لغت''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۳۱}}</ref>		(دیوان ناصرخسرو، ۱۳۵۷:۳۱۴)<ref name=''لغت''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۳۱}}</ref>

	نویسنده در ادامه اعتماد کامل به واژه‌نامه‌ها و یا لغت‌نامه‌هایی چون ''لغت‌نامه'' دهخدا را مشکل‌زا می‌خواند و نوشت چنین اعتمادی گاه پی‌آمدهای نامطلوبی به بار خواهد آورد و این نشان می‌دهد که واژه‌نامه‌های دارای شاهد نیز گاهی مشکل را حل نمی‌کند. در ادامه چند واژه دیگر را که تلفظ آن در ''لغت‌نامه'' دهخدا مغایر با تلفظ کهن بوده است را ذکر می‌کند. نویسنده معتقد است اطلاعات ریشه‌شناختی بسیاری از واژگان نیز قابل اعتماد نیست و نمونه‌هایی نیز ذکر می‌کند.<ref name=''دهخدا''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۳۲}}</ref>		نویسنده در ادامه اعتماد کامل به واژه‌نامه‌ها و یا لغت‌نامه‌هایی چون ''لغت‌نامه'' دهخدا را مشکل‌زا می‌خواند و نوشت چنین اعتمادی گاه پی‌آمدهای نامطلوبی به بار خواهد آورد و این نشان می‌دهد که واژه‌نامه‌های دارای شاهد نیز گاهی مشکل را حل نمی‌کند. در ادامه چند واژه دیگر را که تلفظ آن در ''لغت‌نامه'' دهخدا مغایر با تلفظ کهن بوده است را ذکر می‌کند. نویسنده معتقد است اطلاعات ریشه‌شناختی بسیاری از واژگان نیز قابل اعتماد نیست و نمونه‌هایی نیز ذکر می‌کند.<ref name=''دهخدا''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۳۲}}</ref>

	*دست‌نویس‌ها		*دست‌نویس‌ها
	دست‌نویس‌ها از نگاه نویسنده از دیگر منابع مهم در حوزه شناخت تلفظ هستند. طبق عقیده مؤلف، دست‌نویس‌ها در شناخت تلفظ بسیار کارآمدند، چه آن‌ها که حرکت‌گذاری‌شده باشند چه آن‌ها که بدون حرکت‌گذاری، با انضباطی که در نگاشتن یا ننگاشتن نقطه برخی از حرف‌ها در آن‌ها رعایت شده ~~است.~~ برخی از صورت‌های آوای را نشان می‌دهند. آشکار است که ~~دست نویس هایی~~ که دارای هر دو این ~~ویژگی ها~~ هستند ارزش چندانی ندارند. از ~~آنجا~~ که شماری از ~~ویژگی های~~ آوایی در قافیه و جناس و دیگر ~~تناسب های~~ شعری بازتاب ~~نمی یابند~~ ارزش ~~دست نویس ها~~ و به ویژه ~~این گونه دست نویس ها~~ بیشتر احساس می‌شود از کجا بدانیم که فلان شاعر پدید را بدید یا باژگونه را ~~باز گونه~~ یا کژدم را گزدم ~~می گفته است~~ این چیزها کمتر با بدیع و قافیه اثبات می‌شوند و ~~اثبات شان~~ به سند مکتوب نیاز دارد ~~صفحه~~ ۴۲		دست‌نویس‌ها از نگاه نویسنده از دیگر منابع مهم در حوزه شناخت تلفظ هستند. طبق عقیده مؤلف، دست‌نویس‌ها در شناخت تلفظ بسیار کارآمدند، چه آن‌ها که حرکت‌گذاری‌شده باشند چه آن‌ها که بدون حرکت‌گذاری، با انضباطی که در نگاشتن یا ننگاشتن نقطه برخی از حرف‌ها در آن‌ها رعایت شده است، برخی از صورت‌های آوای را نشان می‌دهند. آشکار است که دست‌نویس‌هایی که دارای هر دو این ویژگی‌ها هستند ارزش چندانی ندارند. از آن‌جا که شماری از ویژگی‌های آوایی در قافیه و جناس و دیگر تناسب‌های شعری بازتاب نمی‌یابند ارزش دست‌نویس‌ها و به ویژه این‌گونه دست‌نویس‌ها بیشتر احساس می‌شود. از کجا بدانیم که فلان شاعر '''پدید''' را '''بدید''' یا '''باژگونه''' را '''بازگونه''' یا '''کژدم''' را '''گزدم''' می‌گفته است؟ این چیزها کمتر با بدیع و قافیه اثبات می‌شوند و اثبات‌شان به سند مکتوب نیاز دارد.<ref name=''تلفظ''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۴۲}}</ref>
	نویسنده معتقد است ~~دست‌نویس ها~~ ما را از ~~خوانش های~~ نادرست و من‌درآوردی به دور ~~می دارند~~ و از ~~خوانش های �~~ ظاهر درست و ادبی اما بی‌پایه آگاه ~~می کنند~~ برای نمونه بسیاری ~~می پندارند~~ که در ~~متن های~~ ادبی باید حرف پایانی واژه‌های انجامیده به ضمیر ش را به فتحه بخوانند تا سخن ادبی شود و از گفتار امروز فاصله بگیرد. به‌گمان ~~مولف~~ این ~~درصورتی~~ است که نمونه‌های متعددی خلاف این تصور را ثابت می‌کنند و به ~~آنها~~ مانند ~~دورانش، فرمانش، ایمانش~~ و غیره اشاره ~~می کند~~ که با کسر ش و ~~اتفاقا~~ مطابق تلفظ امروز است. ~~صفحه~~ ۴۴
			نویسنده معتقد است دست‌نویس‌ها ما را از خوانش‌های نادرست و من‌درآوردی به دور می‌دارند و از خوانش‌های به ظاهر درست و ادبی اما بی‌پایه آگاه می‌کنند. برای نمونه بسیاری می‌پندارند که در متن‌های ادبی باید حرف پایانی واژه‌های انجامیده به ضمیر '''ش''' را به فتحه بخوانند تا سخن ادبی شود و از گفتار امروز فاصله بگیرد. به‌گمان مؤلف این در صورتی است که نمونه‌های متعددی خلاف این تصور را ثابت می‌کنند و به آن‌ها مانند دورانِش، فرمانِش، ایمانِش و غیره اشاره می‌کند که با کسر '''ش''' و اتفاقاً مطابق تلفظ امروز است.<ref name=''آگاه''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۴۴}}</ref>

	*گویش‌ها		*گویش‌ها

بهار در ‏۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۰:۳۵

2022-02-28T10:35:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۰۵
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	واژه‌نامه‌ها از منابع درجه دوم پژوهش در تلفظ به شمار می‌آیند؛ زیرا خواننده را با واسطه با تلفظ‌ها آشنا می‌کنند؛ آن‌هم به شرطی که اطلاعات آوایی داشته باشند در آن صورت نیز ممکن است آوانگاری تغییری نداشته باشند و افزون‌بر این امکان دارد که اشتباهات گوناگونی در فراهم آمدن داده‌های آن‌ها روی داده باشد.<ref name=''واژه''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۳۰}}</ref>		واژه‌نامه‌ها از منابع درجه دوم پژوهش در تلفظ به شمار می‌آیند؛ زیرا خواننده را با واسطه با تلفظ‌ها آشنا می‌کنند؛ آن‌هم به شرطی که اطلاعات آوایی داشته باشند در آن صورت نیز ممکن است آوانگاری تغییری نداشته باشند و افزون‌بر این امکان دارد که اشتباهات گوناگونی در فراهم آمدن داده‌های آن‌ها روی داده باشد.<ref name=''واژه''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۳۰}}</ref>

	نویسنده معتقد است از بسیاری از واژه‌نامه‌ها آگاهی‌های مختصری می‌توان کسب کرد که بعضاً نیز سطحی به‌شمار می‌آیند. در لغت‌نامه دهخدا واژه دره به من یک شکاف ژرف میان دو کوه با تلفظ ~~بی تشدید~~ و ~~با تشدید~~ ضبط شده است و ~~شاهد های~~ آن هم اغلب گویا ~~هستند~~ یعنی وزن دره را نشان می‌دهند با خواندن این ~~شاهد ها بی آنکه مولف~~ اشاره کرده ~~باشد~~ می‌توان دریافت که تلفظ رایج دره در قدیم ~~بی تشدید~~ بوده است:		نویسنده معتقد است از بسیاری از واژه‌نامه‌ها آگاهی‌های مختصری می‌توان کسب کرد که بعضاً نیز سطحی به‌شمار می‌آیند. در ''لغت‌نامه'' دهخدا واژه '''دره''' به من (شکاف ژرف میان دو کوه) با تلفظ بی‌تشدید و با‌تشدید ضبط شده است و شاهد‌های آن هم اغلب گویا هستند؛ یعنی وزن '''دره''' را نشان می‌دهند. با خواندن این شاهدها بی‌آن‌که مؤلف اشاره کرده باشد، می‌توان دریافت که تلفظ رایج '''دره''' در قدیم بی‌تشدید بوده است:
	من رهی را از جفای دشمن اولاد تو/ خوابگاه و جای غیر از دره و کهسار نیست لغت نامه دهخدا.		{{شعر\|نستعلیق\|سبک=color: purple}}
	نویسنده در ادامه تاکید ~~می کند~~ که تلفظ ~~تشدید دارد ره~~ در شعر ~~ناصرخسرو~~ تنها برخاسته ~~است~~ تحریف شعر اوست و با نگاهی به دیوان ~~ناصرخسرو~~ که معتبرترین ویراست آن ~~سالها~~ پس از ~~تعریف~~ شدن لغتنامه دهخدا انتشار یافته ~~است~~ صورت درست بیت را ~~میتوان~~ دید:		{{ب\|من رهی را از جفای دشمن اولاد تو\|خوابگاه و جای غیر از '''دره''' و کهسار نیست}}{{پایان شعر}}
	من رهی را از جفای دشمن اولاد تو / خوابگاه و جای خور جز غار یا کهسار نیست. (دیوان ناصرخسرو، ~~1357~~:~~314~~) ص 31		لغت نامه دهخدا: مدخل دره
			نویسنده در ادامه تاکید می‌کند که تلفظ تشدیددار '''دره''' در شعر ناصر خسرو تنها برخاسته از تحریف شعر اوست و با نگاهی به دیوان ناصر خسرو که معتبرترین ویراست آن سال‌ها پس از تألیف شدن ''لغتنامه'' دهخدا انتشار یافته است، صورت درست بیت را می‌توان دید:
			{{شعر\|نستعلیق\|سبک=color: purple}}
			{{ب\|من رهی را از جفای دشمن اولاد تو\|خوابگاه و جای خور جز غار یا کهسار نیست
			(دیوان ناصرخسرو، ۱۳۵۷:۳۱۴)<ref name=''لغت''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۳۱}}</ref>

			نویسنده در ادامه اعتماد کامل به واژه‌نامه‌ها و یا لغت‌نامه‌هایی چون ''لغت‌نامه'' دهخدا را مشکل‌زا می‌خواند و نوشت چنین اعتمادی گاه پی‌آمدهای نامطلوبی به بار خواهد آورد و این نشان می‌دهد که واژه‌نامه‌های دارای شاهد نیز گاهی مشکل را حل نمی‌کند. در ادامه چند واژه دیگر را که تلفظ آن در ''لغت‌نامه'' دهخدا مغایر با تلفظ کهن بوده است را ذکر می‌کند. نویسنده معتقد است اطلاعات ریشه‌شناختی بسیاری از واژگان نیز قابل اعتماد نیست و نمونه‌هایی نیز ذکر می‌کند.<ref name=''دهخدا''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۳۲}}</ref>
	*دست‌نویس‌ها		*دست‌نویس‌ها
			دست‌نویس‌ها از نگاه نویسنده از دیگر منابع مهم در حوزه شناخت تلفظ هستند. طبق عقیده مؤلف، دست‌نویس‌ها در شناخت تلفظ بسیار کارآمدند، چه آن‌ها که حرکت‌گذاری‌شده باشند چه آن‌ها که بدون حرکت‌گذاری، با انضباطی که در نگاشتن یا ننگاشتن نقطه برخی از حرف‌ها در آن‌ها رعایت شده است. برخی از صورت‌های آوای را نشان می‌دهند. آشکار است که دست نویس هایی که دارای هر دو این ویژگی ها هستند ارزش چندانی ندارند. از آنجا که شماری از ویژگی های آوایی در قافیه و جناس و دیگر تناسب های شعری بازتاب نمی یابند ارزش دست نویس ها و به ویژه این گونه دست نویس ها بیشتر احساس می‌شود از کجا بدانیم که فلان شاعر پدید را بدید یا باژگونه را باز گونه یا کژدم را گزدم می گفته است این چیزها کمتر با بدیع و قافیه اثبات می‌شوند و اثبات شان به سند مکتوب نیاز دارد صفحه ۴۲
			نویسنده معتقد است دست‌نویس ها ما را از خوانش های نادرست و من‌درآوردی به دور می دارند و از خوانش های � ظاهر درست و ادبی اما بی‌پایه آگاه می کنند برای نمونه بسیاری می پندارند که در متن های ادبی باید حرف پایانی واژه‌های انجامیده به ضمیر ش را به فتحه بخوانند تا سخن ادبی شود و از گفتار امروز فاصله بگیرد. به‌گمان مولف این درصورتی است که نمونه‌های متعددی خلاف این تصور را ثابت می‌کنند و به آنها مانند دورانش، فرمانش، ایمانش و غیره اشاره می کند که با کسر ش و اتفاقا مطابق تلفظ امروز است. صفحه ۴۴

	*گویش‌ها		*گویش‌ها
	*ریشه‌شناسی و زبان‌شناسی تاریخی		*ریشه‌شناسی و زبان‌شناسی تاریخی

بهار در ‏۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۰۹:۳۸

2022-02-28T09:38:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۳:۰۸
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	هدف دیگر مؤلف از این پژوهش این است که اطلاعات به دست آمده از چگونگی تلفظ واژه‌ها تا جایی که ممکن است در متن‌شناسی به کار رود که شامل تصحیح متن، شرح‌نویسی، درست‌خوانی، لغت‌شناسی و غیره است.		هدف دیگر مؤلف از این پژوهش این است که اطلاعات به دست آمده از چگونگی تلفظ واژه‌ها تا جایی که ممکن است در متن‌شناسی به کار رود که شامل تصحیح متن، شرح‌نویسی، درست‌خوانی، لغت‌شناسی و غیره است.

	به عقیده صاحب اثر، با تحقق این هدف می‌توان به لغزش‌های بزرگی در کار مصصحان پی برد و به ملاک‌های استواری برای درست‌خوانی، متن‌پژوهی و سایر زمینه‌ها دست یافت. «نخستین فایده این پژوهش این است که تصور معمول را درباره پاره‌ای از تلفظ‌های فارسی دری دقیق‌تر می‌کند و توده دانسته‌های زبانی را که معمولاً در ذهن پژوهشگران آشنا به زبان و ادب فارسی شکل می‌گیرد، به آگاهی‌های دارای جزئیات بدل می‌سازد و تا آنجا که ممکن است اظهارنظرهای حدودی و تخمینی را به گزاره‌های مرزبندی‌شده دگرگون می‌کند.‌»<ref name=''مغول''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=~~۲۷۹-۲۸۰~~}}</ref>		به عقیده صاحب اثر، با تحقق این هدف می‌توان به لغزش‌های بزرگی در کار مصصحان پی برد و به ملاک‌های استواری برای درست‌خوانی، متن‌پژوهی و سایر زمینه‌ها دست یافت. «نخستین فایده این پژوهش این است که تصور معمول را درباره پاره‌ای از تلفظ‌های فارسی دری دقیق‌تر می‌کند و توده دانسته‌های زبانی را که معمولاً در ذهن پژوهشگران آشنا به زبان و ادب فارسی شکل می‌گیرد، به آگاهی‌های دارای جزئیات بدل می‌سازد و تا آنجا که ممکن است اظهارنظرهای حدودی و تخمینی را به گزاره‌های مرزبندی‌شده دگرگون می‌کند.‌»<ref name=''مغول''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۲۸}}</ref>

	این پژوهش اهمیت توجه به ویژگی های آوایی را در متن به گونه‌ای روشمند، کارآمد و به دور از حدس های شخصی مبتنی بر شم، سلیقه و لهجه ی مادری نشان می‌دهد و به اثبات می رساند.		این پژوهش اهمیت توجه به ویژگی های آوایی را در متن به گونه‌ای روشمند، کارآمد و به دور از حدس های شخصی مبتنی بر شم، سلیقه و لهجه ی مادری نشان می‌دهد و به اثبات می رساند.
خط ۴۱:		خط ۴۱:
	==فصل‌های کتاب==		==فصل‌های کتاب==
	===تلفظ و راه‌های تشخیص آن===		===تلفظ و راه‌های تشخیص آن===
	در این ~~فصل~~ به ~~موضوعات زیر پرداخته شده~~ است.		پژوهش در تلفظ واژه‌های فارسی را می‌توان با شیوه‌ها و ابزارهای مختلفی انجام داد. این شیوه‌ها و ابزارها می‌توانند آگاهی‌های ارزنده‌ای از تلفظ واژه‌ها به دست دهند. منتها باید توجه داشت که هر یک از آن‌ها در کنار کارآمدی‌شان محدودیت‌هایی نیز دارند. به برخی از شیوه ها و ابزار های پژوهش در تلفظ اشاره کرده است و مهم‌ترین دلایل کارآمدی یا ضعف این شیوه‌ها را با ذکر مثال‌هایی آورده است.
	*واژ‌ه‌نامه‌ها		*واژ‌ه‌نامه‌ها
			واژه‌نامه‌ها از منابع درجه دوم پژوهش در تلفظ به شمار می‌آیند؛ زیرا خواننده را با واسطه با تلفظ‌ها آشنا می‌کنند؛ آن‌هم به شرطی که اطلاعات آوایی داشته باشند در آن صورت نیز ممکن است آوانگاری تغییری نداشته باشند و افزون‌بر این امکان دارد که اشتباهات گوناگونی در فراهم آمدن داده‌های آن‌ها روی داده باشد.<ref name=''واژه''>{{پک\|وحید عیدگاه طرقبه‌ای\|۱۳۹۹\|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی\|ص=۳۰}}</ref>

			نویسنده معتقد است از بسیاری از واژه‌نامه‌ها آگاهی‌های مختصری می‌توان کسب کرد که بعضاً نیز سطحی به‌شمار می‌آیند. در لغت‌نامه دهخدا واژه دره به من یک شکاف ژرف میان دو کوه با تلفظ بی تشدید و با تشدید ضبط شده است و شاهد های آن هم اغلب گویا هستند یعنی وزن دره را نشان می‌دهند با خواندن این شاهد ها بی آنکه مولف اشاره کرده باشد می‌توان دریافت که تلفظ رایج دره در قدیم بی تشدید بوده است:
			من رهی را از جفای دشمن اولاد تو/ خوابگاه و جای غیر از دره و کهسار نیست لغت نامه دهخدا.
			نویسنده در ادامه تاکید می کند که تلفظ تشدید دارد ره در شعر ناصرخسرو تنها برخاسته است تحریف شعر اوست و با نگاهی به دیوان ناصرخسرو که معتبرترین ویراست آن سالها پس از تعریف شدن لغتنامه دهخدا انتشار یافته است صورت درست بیت را میتوان دید:
			من رهی را از جفای دشمن اولاد تو / خوابگاه و جای خور جز غار یا کهسار نیست. (دیوان ناصرخسرو، 1357:314) ص 31

	*دست‌نویس‌ها		*دست‌نویس‌ها
	*گویش‌ها		*گویش‌ها
خط ۴۹:		خط ۵۶:
	*شعر فارسی		*شعر فارسی
	*محدودیت‌های بررسی بر پایه شعر فارسی		*محدودیت‌های بررسی بر پایه شعر فارسی

	===پیشینه پژوهش‌های آوایی بر پایه شعر===		===پیشینه پژوهش‌های آوایی بر پایه شعر===
	*دانشوران شرقی و ایرانی		*دانشوران شرقی و ایرانی

بهار در ‏۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۰۹:۲۷

2022-02-28T09:27:40Z

@@ خط ۳۲: / خط ۳۲: @@
 هدف دیگر مؤلف از این پژوهش این است که اطلاعات به دست آمده از چگونگی تلفظ واژه‌ها تا جایی که ممکن است در متن‌شناسی به کار رود که شامل تصحیح متن، شرح‌نویسی، درست‌خوانی، لغت‌شناسی و غیره است.
-به عقیده صاحب اثر، با تحقق این هدف می‌توان به لغزش‌های بزرگی در کار مصصحان پی برد و به ملاک‌های استواری برای درست‌خوانی، متن‌پژوهی و سایر زمینه‌ها دست یافت. «نخستین فایده این پژوهش این است که تصور معمول را درباره پاره‌ای از تلفظ‌های فارسی دری دقیق‌تر می‌کند و توده دانسته‌های زبانی را که معمولاً در ذهن پژوهشگران آشنا به زبان و ادب فارسی شکل می‌گیرد، به آگاهی‌های دارای جزئیات بدل می‌سازد و تا آنجا که ممکن است اظهارنظرهای حدودی و تخمینی را به گزاره‌های مرزبندی‌شده دگرگون می‌کند.‌»
+به عقیده صاحب اثر، با تحقق این هدف می‌توان به لغزش‌های بزرگی در کار مصصحان پی برد و به ملاک‌های استواری برای درست‌خوانی، متن‌پژوهی و سایر زمینه‌ها دست یافت. «نخستین فایده این پژوهش این است که تصور معمول را درباره پاره‌ای از تلفظ‌های فارسی دری دقیق‌تر می‌کند و توده دانسته‌های زبانی را که معمولاً در ذهن پژوهشگران آشنا به زبان و ادب فارسی شکل می‌گیرد، به آگاهی‌های دارای جزئیات بدل می‌سازد و تا آنجا که ممکن است اظهارنظرهای حدودی و تخمینی را به گزاره‌های مرزبندی‌شده دگرگون می‌کند.‌»<ref name=''مغول''>{{پک|وحید عیدگاه طرقبه‌ای|۱۳۹۹|ک= تلفلظ در شعر کهن فارسی|ص=۲۷۹-۲۸۰}}</ref>
 این پژوهش اهمیت توجه به ویژگی های آوایی را در متن به گونه‌ای روشمند، کارآمد و به دور از حدس های شخصی مبتنی بر  شم، سلیقه و لهجه ی مادری نشان می‌دهد و به اثبات می رساند.
-فصل‌های کتاب
+منابع
 ==نوا، نما، نگاه==

بهار در ‏۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۰۸:۱۸

2022-02-28T08:18:06Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۴۸
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	}}		}}

	'''تلفظ در شعر کهن فارسی''' اثر '''وحید عیدگاه طرقبه‌ای''' است که به بررسی تلفظ واژه‌ها و کلمات در اشعار فارسی دری از آغاز تا حمله مغول پرداخته تا از این رهگذر بتوان ~~در درست خوانی و متن پژوهی~~ به ~~ملاک های استواری~~ دست یافت.		'''تلفظ در شعر کهن فارسی''' اثر '''وحید عیدگاه طرقبه‌ای''' است که با بهره‌گیری از شعر به بررسی تلفظ واژه‌ها و کلمات در اشعار فارسی دری از آغاز تا حمله مغول پرداخته تا از این رهگذر بتوان به ملاک‌هایی برای تشخیص تلفظ واژگان دست یافت.
	این کتاب که برای نخستین بار در سال ۱۳۹۹ از سوی انتشارات دکتر محمود افشار روانه بازار نشر شده است دارای یک سرسخن، ۱۹ فصل ~~اصلی~~ نمایه و منابع است.		<center>* * * * *</center>
			این کتاب که برای نخستین بار در سال ۱۳۹۹ از سوی انتشارات دکتر محمود افشار روانه بازار نشر شده است دارای یک سرسخن، ۱۹ فصل اصلی، نمایه و منابع است.

			مؤلف در این کتاب که دارای جنبه نظری و هم جنبه عملی در بررسی واژه در اشعار کهن است، سعی کرده نشان دهد که شعر فارسی جدا از دیگر کاربردهایش، می‌تواند ابزاری برای تشخیص چگونگی تلفظ برخی از واژه‌ها باشد. از این‌رو سروده‌های شاعران فارسی زبان از آغاز تا حمله مغول بررسی شده است. در همین راستا، وزن، قافیه و بدیع وسیله تشخیص تلفظ واژه‌ها در اشعار قرار گرفته است.

			هدف دیگر مؤلف از این پژوهش این است که اطلاعات به دست آمده از چگونگی تلفظ واژه‌ها تا جایی که ممکن است در متن‌شناسی به کار رود که شامل تصحیح متن، شرح‌نویسی، درست‌خوانی، لغت‌شناسی و غیره است.

			به عقیده صاحب اثر، با تحقق این هدف می‌توان به لغزش‌های بزرگی در کار مصصحان پی برد و به ملاک‌های استواری برای درست‌خوانی، متن‌پژوهی و سایر زمینه‌ها دست یافت. «نخستین فایده این پژوهش این است که تصور معمول را درباره پاره‌ای از تلفظ‌های فارسی دری دقیق‌تر می‌کند و توده دانسته‌های زبانی را که معمولاً در ذهن پژوهشگران آشنا به زبان و ادب فارسی شکل می‌گیرد، به آگاهی‌های دارای جزئیات بدل می‌سازد و تا آنجا که ممکن است اظهارنظرهای حدودی و تخمینی را به گزاره‌های مرزبندی‌شده دگرگون می‌کند.‌»

			این پژوهش اهمیت توجه به ویژگی های آوایی را در متن به گونه‌ای روشمند، کارآمد و به دور از حدس های شخصی مبتنی بر شم، سلیقه و لهجه ی مادری نشان می‌دهد و به اثبات می رساند.
			در این بررسی که شامل شعر فارسی دری از آغاز تا حمله مغول می شود، گاهی مسائل جغرافیایی از تاریخ مهمتر جلوه می کند. برای نمونه می شد هیچ سخنی از سعدی و مولانا به میان نیاید، اما با پرداختن به این دو شاعر نشان داده شد که چگونه در یک عصر واحد تفاوت جغرافیایی به تفاوت آوایی منجر شده است. سعدی قاعده دال و ذال را رعایت کرده است اما مولانا و برخی از پیشینیان خراسانی او چنین نکرده اند. نظامی بر خلاف مولانا و برخی از پیشینیان خراسانی او واو مجهول و معروف را رعایت کرده است.
			کتاب تلفظ در شعر کهن فارسی تلفظ کلمه بر پایه شعر فارسی و نه خط فارسی بررسی شده است. بنابراین پایه کار زبان است نه خط. به همین دلیل نگارنده خود را ملزم نکرده که برای یافته های خود از نسخه های حرکت گذاری شده گواهی بیاورد. هدف از نگارش این کتاب این است که از دل زبان نمود یافته در شعر می‌توان آگاهی‌های آوایی به دست آورد.



	فصل‌های کتاب		فصل‌های کتاب
	تلفظ و راههای تشخیص آن		تلفظ و راههای تشخیص آن
خط ۴۸:		خط ۶۲:
	امکان بررسی های مشابه در نثر		امکان بررسی های مشابه در نثر
	نمایه ها		نمایه ها
	~~منابع~~		==نوا، نما، نگاه==
	مؤلف در این کتاب که دارای جنبه نظری و هم جنبه عملی در بررسی واژه در اشعار کهن است، سعی کرده نشان دهد که شعر فارسی جدا از دیگر کاربردهایش، می‌تواند ابزاری برای تشخیص چگونگی تلفظ برخی از واژه‌ها باشد. از این رو سروده های شاعران فارسی زبان از آغاز تا حمله مغول بررسی شده است. در همین راستا، وزن، قافیه و بدیع وسیله تشخیص تلفظ واژه ها در اشعار قرار گرفته است.
	هدف دیگر مؤلف تزیین پژوهش این است که اطلاعات به دست آمده از چگونگی تلفظ واژه ها تا جایی که ممکن است در متن‌شناسی به کار رود که شامل تصحیح متن، شرح نویسی، درست خوانی، لغت شناسی و غیره است.		==پانویس==
	به عقیده صاحب اثر،با تحقق این هدف می‌توان به لغزش های بزرگی در کار مصصحان پی برد و به ملاک های استواری برای درست خوانی، متن پژوهی و سایر زمینه ها دست یافت."نخستین فایده این پژوهش این است که تصور معمول را درباره پاره ای از تلفظ های فارسی دری دقیق تر می کند و توده دانسته‌های زبانی را که معمولاً در ذهن پژوهشگران آشنا به زبان و ادب فارسی شکل می‌گیرد، به آگاهی های دارای جزئیات بدل می سازد و تا آنجا که ممکن است اظهارنظرهای حدودی و تخمینی را به گزاره های مرز بندی شده دگرگونی می‌کند.‌"		{{پانویس\|۲}}
	این پژوهش اهمیت توجه به ویژگی های آوایی را در متن به گونه‌ای روشمند، کارآمد و به دور از حدس های شخصی مبتنی بر شم، سلیقه و لهجه ی مادری نشان می‌دهد و به اثبات می رساند.
	در این بررسی که شامل شعر فارسی دری از آغاز تا حمله مغول می شود، گاهی مسائل جغرافیایی از تاریخ مهمتر جلوه می کند. برای نمونه می شد هیچ سخنی از سعدی و مولانا به میان نیاید، اما با پرداختن به این دو شاعر نشان داده شد که چگونه در یک عصر واحد تفاوت جغرافیایی به تفاوت آوایی منجر شده است. سعدی قاعده دال و ذال را رعایت کرده است اما مولانا و برخی از پیشینیان خراسانی او چنین نکرده اند. نظامی بر خلاف مولانا و برخی از پیشینیان خراسانی او واو مجهول و معروف را رعایت کرده است.
	کتاب تلفظ در شعر کهن فارسی تلفظ کلمه بر پایه شعر فارسی و نه خط فارسی بررسی شده است. بنابراین پایه کار زبان است نه خط. به همین دلیل نگارنده خود را ملزم نکرده که برای یافته های خود از نسخه های حرکت گذاری شده گواهی بیاورد. هدف از نگارش این کتاب این است که از دل زبان نمود یافته در شعر می‌توان آگاهی‌های آوایی به دست آورد.

			==منابع==
			*{{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی= عیدگاه طرقبه‌ای\|نام= وحید\|عنوان= تلفظ در شعر کهن فارسی\|سال= ۱۳۹۹\|ناشر= انتشارات دکتر محمود افشار با همکاری انتشارات سخن \|مکان= تهران\|شابک= ۹۷۸-۶۲۲-۶۴۴۱-۶۵-۰}}

	"تلفظ در شعر کهن فارسی" کتابی است از "وحید عیدگاه طرقبه‌ای" که در آن "بهره‌گیری از شعر در شناخت تلفظ‌های دیرین" را مورد بررسی قرار می‌دهد. "وحید عیدگاه طرقبه‌ای" در این کتاب علاوه بر ابعاد نظری، ابعاد علمی بحث "تلفظ در شعر کهن فارسی" را نیز زیر ذره‌بین می‌برد تا با "بهره‌گیری از شعر در شناخت تلفظ‌های دیرین"، دانش قابل توجهی را در این زمینه، در اختیار خوانندگان بگذارد. وی تصریح می‌کند که شعر فارسی، در کنار کاربردهای بی شماری که در عرصه ی زبان شناسی و ادبیات داشته است، می تواند کلیدی برای تشخیص تلفظ واژگان نیز باشد و این کلید، از پژوهش در آثار شعرای پارسی سرا، از ابتدا تا زمان حمله ی مغول ها به ~~دست آمده است.~~		==پیوند به بیرون==
			منابع

بهار در ‏۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۰۷:۵۷

2022-02-28T07:57:57Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''تلفظ در شعر کهن فارسی''' اثر '''وحید عیدگاه طرقبه‌ای''' است که به بررسی تلفظ واژه ها و کلمات در اشعار فارسی دری از آغاز تا حمله مغول پرداخته تا از این رهگذر بتوان در درست خوانی و متن پژوهی به ملاک های استواری دست یافت.
+{{جعبه اطلاعات کتاب
 این کتاب که برای نخستین بار در سال ۱۳۹۹ از سوی انتشارات دکتر محمود افشار روانه بازار نشر شده است دارای یک سرسخن، ۱۹ فصل اصلی نمایه و منابع است.
 فصل‌های کتاب

بهار در ‏۴ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۰:۰۸

2022-02-23T10:08:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۳:۳۸
خط ۱:		خط ۱:
			'''تلفظ در شعر کهن فارسی''' اثر '''وحید عیدگاه طرقبه‌ای''' است که به بررسی تلفظ واژه ها و کلمات در اشعار فارسی دری از آغاز تا حمله مغول پرداخته تا از این رهگذر بتوان در درست خوانی و متن پژوهی به ملاک های استواری دست یافت.
			این کتاب که برای نخستین بار در سال ۱۳۹۹ از سوی انتشارات دکتر محمود افشار روانه بازار نشر شده است دارای یک سرسخن، ۱۹ فصل اصلی نمایه و منابع است.
			فصل‌های کتاب
			تلفظ و راههای تشخیص آن
			پیشینه پژوهش های آوایی بر پایه شعر
			کارآمدی های روش مورد نظر در این کتاب
			آسیب شناسی پرداختن به تلفظ ها
			مقوله‌های مورد بحث و مبانی بررسی تلفظ ها
			تشخیص صامت
			تشدید
			تخفیف
			حذف صامت
			تبدیل صامت
			تشخیص مصوت کوتاه
			تعیین جنس مصوت
			تبدیل مصوت بلند به مصوت کوتاه
			کوتاه نشدن مصوبه بلند
			حذف مصوت کوتاه
			کشش هجای دارای مصوت کوتاه
			سکون به جای حرکت
			حرکت به جای سکون
			حرکت و سکون و برخلاف معمول
			امکان بررسی های مشابه در نثر
			نمایه ها
			منابع
			مؤلف در این کتاب که دارای جنبه نظری و هم جنبه عملی در بررسی واژه در اشعار کهن است، سعی کرده نشان دهد که شعر فارسی جدا از دیگر کاربردهایش، می‌تواند ابزاری برای تشخیص چگونگی تلفظ برخی از واژه‌ها باشد. از این رو سروده های شاعران فارسی زبان از آغاز تا حمله مغول بررسی شده است. در همین راستا، وزن، قافیه و بدیع وسیله تشخیص تلفظ واژه ها در اشعار قرار گرفته است.
			هدف دیگر مؤلف تزیین پژوهش این است که اطلاعات به دست آمده از چگونگی تلفظ واژه ها تا جایی که ممکن است در متن‌شناسی به کار رود که شامل تصحیح متن، شرح نویسی، درست خوانی، لغت شناسی و غیره است.
			به عقیده صاحب اثر،با تحقق این هدف می‌توان به لغزش های بزرگی در کار مصصحان پی برد و به ملاک های استواری برای درست خوانی، متن پژوهی و سایر زمینه ها دست یافت."نخستین فایده این پژوهش این است که تصور معمول را درباره پاره ای از تلفظ های فارسی دری دقیق تر می کند و توده دانسته‌های زبانی را که معمولاً در ذهن پژوهشگران آشنا به زبان و ادب فارسی شکل می‌گیرد، به آگاهی های دارای جزئیات بدل می سازد و تا آنجا که ممکن است اظهارنظرهای حدودی و تخمینی را به گزاره های مرز بندی شده دگرگونی می‌کند.‌"
			این پژوهش اهمیت توجه به ویژگی های آوایی را در متن به گونه‌ای روشمند، کارآمد و به دور از حدس های شخصی مبتنی بر شم، سلیقه و لهجه ی مادری نشان می‌دهد و به اثبات می رساند.
			در این بررسی که شامل شعر فارسی دری از آغاز تا حمله مغول می شود، گاهی مسائل جغرافیایی از تاریخ مهمتر جلوه می کند. برای نمونه می شد هیچ سخنی از سعدی و مولانا به میان نیاید، اما با پرداختن به این دو شاعر نشان داده شد که چگونه در یک عصر واحد تفاوت جغرافیایی به تفاوت آوایی منجر شده است. سعدی قاعده دال و ذال را رعایت کرده است اما مولانا و برخی از پیشینیان خراسانی او چنین نکرده اند. نظامی بر خلاف مولانا و برخی از پیشینیان خراسانی او واو مجهول و معروف را رعایت کرده است.
			کتاب تلفظ در شعر کهن فارسی تلفظ کلمه بر پایه شعر فارسی و نه خط فارسی بررسی شده است. بنابراین پایه کار زبان است نه خط. به همین دلیل نگارنده خود را ملزم نکرده که برای یافته های خود از نسخه های حرکت گذاری شده گواهی بیاورد. هدف از نگارش این کتاب این است که از دل زبان نمود یافته در شعر می‌توان آگاهی‌های آوایی به دست آورد.


	"تلفظ در شعر کهن فارسی" کتابی است از "وحید عیدگاه طرقبه‌ای" که در آن "بهره‌گیری از شعر در شناخت تلفظ‌های دیرین" را مورد بررسی قرار می‌دهد. "وحید عیدگاه طرقبه‌ای" در این کتاب علاوه بر ابعاد نظری، ابعاد علمی بحث "تلفظ در شعر کهن فارسی" را نیز زیر ذره‌بین می‌برد تا با "بهره‌گیری از شعر در شناخت تلفظ‌های دیرین"، دانش قابل توجهی را در این زمینه، در اختیار خوانندگان بگذارد. وی تصریح می‌کند که شعر فارسی، در کنار کاربردهای بی شماری که در عرصه ی زبان شناسی و ادبیات داشته است، می تواند کلیدی برای تشخیص تلفظ واژگان نیز باشد و این کلید، از پژوهش در آثار شعرای پارسی سرا، از ابتدا تا زمان حمله ی مغول ها به دست آمده است.		"تلفظ در شعر کهن فارسی" کتابی است از "وحید عیدگاه طرقبه‌ای" که در آن "بهره‌گیری از شعر در شناخت تلفظ‌های دیرین" را مورد بررسی قرار می‌دهد. "وحید عیدگاه طرقبه‌ای" در این کتاب علاوه بر ابعاد نظری، ابعاد علمی بحث "تلفظ در شعر کهن فارسی" را نیز زیر ذره‌بین می‌برد تا با "بهره‌گیری از شعر در شناخت تلفظ‌های دیرین"، دانش قابل توجهی را در این زمینه، در اختیار خوانندگان بگذارد. وی تصریح می‌کند که شعر فارسی، در کنار کاربردهای بی شماری که در عرصه ی زبان شناسی و ادبیات داشته است، می تواند کلیدی برای تشخیص تلفظ واژگان نیز باشد و این کلید، از پژوهش در آثار شعرای پارسی سرا، از ابتدا تا زمان حمله ی مغول ها به دست آمده است.