ادبیات دفاع‌ مقدس - تاریخچهٔ نسخه‌ها

محمد ایذجی در ‏۱۸ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۹:۵۵

2021-08-09T19:55:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۲۳:۲۵
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	===ریشه‌یابی ادبیات مقاومت و پایداری===		===ریشه‌یابی ادبیات مقاومت و پایداری===
	در فرهنگ معین، واژهٔ مقاومت همراه ایستادگی تعریف ~~می‌شود~~ و ذیل واژهٔ پایداری آمده است: «مقاومت، ایستادگی، دوام و توان» <ref>{{پک\|معین\|۱۳۸۸\|ک= فرهنگ معین\|ص=۲۷۲}}</ref>		در فرهنگ معین، واژهٔ مقاومت همراه ایستادگی تعریف شده و ذیل واژهٔ پایداری آمده است: «مقاومت، ایستادگی، دوام و توان» <ref>{{پک\|معین\|۱۳۸۸\|ک= فرهنگ معین\|ص=۲۷۲}}</ref>
	اما نکته‌ای که در باب معنی این دو واژه وجود دارد، این است که مقاومت، واژه‌ای عربی ~~است~~ و جایگاه استفاده از آن در ادب عربی است و پایداری، واژه‌ای فارسی است و جایگاه استفاده از آن در ادب فارسی است. در واقع این دو واژه، دو مصداق از معنایی بزرگ در دو زبان متفاوت اما نزدیک به هم هستند که حوزه‌ٔ کاربرد زبانی و فرهنگی مشابه، باعث ورود و نفوذ یکی در دیگری شده است. جست‌وجوی پیشینهٔ ادبیات مقاومت از لحاظ مضمون و محتوی، ما را به حماسه‌های قرن دوم هجری می‌رساند. نخستین کسی که در تاریخ ادبیات عرب کتابی با عنوان حماسه نوشت، ~~«ابو تمام~~ طایی» بود که در قرن دوم هجری می‌زیست. کلمهٔ حماسه از شجاعت و دلاوری و نبردهای بی‌امان سخن می‌گوید. شعرهای حماسی که شعر مقاومت نیز به شمار می‌آیند، گسترهٔ تاریخ را پر کرده‌اند در این گونه شعرها دعوت به صبر و ثبات و استقامت در برابر دشمنان ~~هدف اصلی~~ است.<ref>{{پک\|بیدج\|۱۳۸۹\|ک= مقاومت و پایداری در شعر عرب\|ص=۱۷}}</ref>		اما نکته‌ای که در باب معنی این دو واژه وجود دارد، این است که مقاومت، واژه‌ای عربی و جایگاه استفاده از آن در ادب عربی است و پایداری، واژه‌ای فارسی است و جایگاه استفاده از آن در ادب فارسی است. در واقع این دو واژه، دو مصداق از معنایی بزرگ در دو زبان متفاوت اما نزدیک به هم هستند که حوزه‌ٔ کاربرد زبانی و فرهنگی مشابه، باعث ورود و نفوذ یکی در دیگری شده است. جست‌وجوی پیشینهٔ ادبیات مقاومت از لحاظ مضمون و محتوی، ما را به حماسه‌های قرن دوم هجری می‌رساند. نخستین کسی که در تاریخ ادبیات عرب کتابی با عنوان حماسه نوشت، «ابوتمام طایی» بود که در قرن دوم هجری می‌زیست. کلمهٔ حماسه از شجاعت و دلاوری و نبردهای بی‌امان سخن می‌گوید. شعرهای حماسی که شعر مقاومت نیز به‌ شمار می‌آیند، گسترهٔ تاریخ را پر کرده‌اند. هدف اصلی در این گونه شعرها دعوت به صبر و ثبات و استقامت در برابر دشمنان است.<ref>{{پک\|بیدج\|۱۳۸۹\|ک= مقاومت و پایداری در شعر عرب\|ص=۱۷}}</ref>
	«ترابی» دربارهٔ پیشینهٔ کاربرد اصطلاح ~~ادبیات مقاومت~~ می‌نویسد: اگرچه اصطلاح ادبیات مقاومت، جدید و مربوط به سده‌ٔ معاصر است اما با نگاهی دقیق به تاریخ ادبیات معاصر جهان ~~به راحتی می توان~~ نمونه‌های فراوانی از این ادبیات را بین آثار ادبی پیشینیان به دست آورد. برای نخستین بار، نویسندهٔ معاصر فلسطینی «غسان كنفانی» (۱۹۷۲-۱۹۳۶) نام مجموعه‌ای از شعرها و داستان‌های شاعران و نویسندگان معاصر فلسطینی را ~~ادبیات~~ مقاومت ~~فلسطین~~ گذاشت و بدین ترتیب اصطلاح ادبیات مقاومت در بین شاعران و نویسندگان عرب و بعد از آن در جهان رایج شد؛ ادبیاتی که ~~به شرح و بیان~~ مبارزه، پایداری، ~~از جان گذشتگی~~ و درد و رنج مردم مبارز ~~می‌پردازد؛~~ مردمی که برای ~~به دست آوردن~~ آزادی و استقلال، رسیدن به برابری، ~~از بین بردن~~ جور و ستم، ~~کوتاه کردن~~ دست متجاوزان و اشغالگران از سرزمین نیاکانی خود، دفاع از فرهنگ و سنت‌های قومی و حمایت از دین و باورهای مردم ~~سرزمین‌شان به~~ دفاع و مبارزه می‌پردازند.<ref>{{پک\|ترابی\|۱۳۸۹\|ک= آشنایی با ادبیات مقاومت جهان\|ص=۷}}</ref>		«ترابی» دربارهٔ پیشینهٔ کاربرد اصطلاح «ادبیات مقاومت» می‌نویسد: اگرچه اصطلاح ادبیات مقاومت، جدید و مربوط به سده‌ٔ معاصر است اما با نگاهی دقیق به تاریخ ادبیات معاصر جهان به‌راحتی می‌توان نمونه‌های فراوانی از این ادبیات را بین آثار ادبی پیشینیان به دست آورد. برای نخستین بار، نویسندهٔ معاصر فلسطینی «غسان كنفانی» (۱۹۷۲-۱۹۳۶) نام مجموعه‌ای از شعرها و داستان‌های شاعران و نویسندگان معاصر فلسطینی را «ادبیات مقاومت فلسطین» گذاشت و بدین ترتیب اصطلاح ادبیات مقاومت در بین شاعران و نویسندگان عرب و بعد از آن در جهان رایج شد؛ ادبیاتی که مبارزه، پایداری، از‌جان‌گذشتگی و درد و رنج مردم مبارز را شرح و بیان می‌کند؛ مردمی که برای به‌دست‌آوردن آزادی و استقلال، رسیدن به برابری، از‌بین‌بردن جور و ستم، کوتاه‌کردن دست متجاوزان و اشغالگران از سرزمین نیاکانی خود، دفاع از فرهنگ و سنت‌های قومی و حمایت از دین و باورهای مردم سرزمین‌شان، به‌ دفاع و مبارزه می‌پردازند.<ref>{{پک\|ترابی\|۱۳۸۹\|ک= آشنایی با ادبیات مقاومت جهان\|ص=۷}}</ref>
	~~»دکتر سنگری«~~ نیز ~~به نقل~~ از پژوهش‌هایی در تاریخ و ادب می‌نویسد: « عنوان ~~ادب‌ المقاومة~~ در دههٔ شصت در ایران کاربرد یافت ~~و معادل فارسی آن ادبیات پایداری نیز به کار رفت~~ این عنوان ~~نخستین بار~~ در جریان مبارزات ضد‌استعماری مردم مغرب عربی ~~به خصوص~~ الجزایر رایج شده است.<ref>{{پک\|سنگری\|۱۳۸۹\|ک= ادبیات دفاع مقدس\|ص=۱۸۰}}</ref>		«دکتر سنگری» نیز به‌نقل از پژوهش‌هایی در تاریخ و ادب می‌نویسد: « عنوان «ادب‌ المقاومة» و معادل فارسی آن، «ادبیات پایداری» در دههٔ شصت در ایران کاربرد یافت. این عنوان نخستین‌بار در جریان مبارزات ضد‌استعماری مردم مغرب عربی به‌خصوص الجزایر رایج شده است.<ref>{{پک\|سنگری\|۱۳۸۹\|ک= ادبیات دفاع مقدس\|ص=۱۸۰}}</ref>

	===تاریخچه‌ای از تعاریف ادبیات پایداری در ایران===		===تاریخچه‌ای از تعاریف ادبیات پایداری در ایران===

محمد ایذجی در ‏۱۸ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۲:۱۴

2021-08-09T12:14:15Z

محمد ایذجی در ‏۱۸ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۲۴

2021-08-09T11:24:27Z

نمایش تغییرات

محمد ایذجی: /* خاطره نویسی */

2021-08-09T11:00:10Z

خاطره نویسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۳۰
خط ۱۹۲:		خط ۱۹۲:
	تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ماه سال ۱۳۵۷، رویکرد عامهٔ مردم به خاطره‌نویسی و توجه و اهتمام به آن، بسیار محدود و ناچیز بود. در آن دوران، اکثر کتب منتشر شده در زمینه خاطرات، مربوط بود به رجال عصر قدیم که بیشتر دوره مشروطیت را در بر می‌گرفت. با پیش آمدن انقلاب اسلامی که فضای فرهنگی جامعه ایرانی را به‌کلی تغییر داد، انتشار کتب خاطرات نیز دستخوش تحولی عظیم شد.		تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ماه سال ۱۳۵۷، رویکرد عامهٔ مردم به خاطره‌نویسی و توجه و اهتمام به آن، بسیار محدود و ناچیز بود. در آن دوران، اکثر کتب منتشر شده در زمینه خاطرات، مربوط بود به رجال عصر قدیم که بیشتر دوره مشروطیت را در بر می‌گرفت. با پیش آمدن انقلاب اسلامی که فضای فرهنگی جامعه ایرانی را به‌کلی تغییر داد، انتشار کتب خاطرات نیز دستخوش تحولی عظیم شد.
	در سال‌های اول پیروزی، خاطرات مبارزان و زندانیان سیاسی از زندان‌ها، مبارزات و شکنجه‌های دورهٔ شاهنشاهی، که بیشتر انتقال تجربه به نیروهای مبارز جوان مد نظر بود، توسط احزاب و گروه‌های سیاسی باب شد. در آن روزها برخی از اهل ادب نیز به نگارش خاطرات خود از روزهای انقلاب، در مطبوعات پرداختند.		در سال‌های اول پیروزی، خاطرات مبارزان و زندانیان سیاسی از زندان‌ها، مبارزات و شکنجه‌های دورهٔ شاهنشاهی، که بیشتر انتقال تجربه به نیروهای مبارز جوان مد نظر بود، توسط احزاب و گروه‌های سیاسی باب شد. در آن روزها برخی از اهل ادب نیز به نگارش خاطرات خود از روزهای انقلاب، در مطبوعات پرداختند.
	جنگ تحمیلی که هشت سال به طول انجامید نیز تحولی عظیم در فرهنگ خاطره‌نویسی به وجود آورد. آنانی که جنگ را دیده و درک کرده بودند، ناخواسته این وظیفه را در خود احساس کردند که در برابر نسل‌های آینده مسئولیت خطير انتقال حقایق جنگ و انقلاب بر دوش آنان است، لذا با وجود عدم تجربه در نویسندگی و گاهی با تحصیلات پایین، اقدام به نوشتن خاطرات (روزشمار) حضور خود در جنگ کردند. در این گونه خاطرات، خود فرد رزمنده را بسیار کم‌تر می‌توان دید و بیشتر شاهد صحنه‌هایی هستیم که وی در آن حضور داشته است.		جنگ تحمیلی که هشت سال به طول انجامید نیز تحولی عظیم در فرهنگ خاطره‌نویسی به وجود آورد. آنانی که جنگ را دیده و درک کرده بودند، ناخواسته این وظیفه را در خود احساس کردند که در برابر نسل‌های آینده مسئولیت خطير انتقال حقایق جنگ و انقلاب بر دوش آنان است، لذا با وجود عدم تجربه در نویسندگی و گاهی با تحصیلات پایین، اقدام به نوشتن خاطرات (روزشمار) حضور خود در جنگ کردند. در این گونه خاطرات، خود فرد رزمنده را بسیار کم‌تر می‌توان دید و بیشتر شاهد صحنه‌هایی هستیم که وی در آن حضور داشته است.
	کتاب [[دا]] یکی از معروف‌ترین کتاب‌ها در این زمینه است.		کتاب [[دا]] یکی از معروف‌ترین کتاب‌ها در این زمینه است.

خط ۲۲۲:		خط ۲۲۲:
	و اما این که چرا مردم از کتاب‏های جنگ یا همان دفاع ‏مقدس‏ استقبال می‏‌کنند یا نمی‏‌کنند به بحث مفصلی نیاز دارد که در این‏ مجال کوتاه جای آن نیست. اما در چند جمله نظر بنده این است‏ که به علت نگاه نادرستی که به دفاع مردم ما شده، خوانندگان در برابر اکثر داستان‏‌ها و فیلم‏‌ها واکنش منفی نشان می‏‌دهند. چون ما هنوز نتوانسته‌‏ایم آن حس وحال وطن‏‌پرستی را در کتاب‏هایمان‏ بیاوریم. مذهب و پرستش خدا در فطرت ما ایرانی‌‏هاست. وقتی ما فقط بر وجهه مذهبی بودن جنگمان تکیه کنیم و از وطن‏‌پرستی‏ در کارهایمان نشانه‌‏ای نباشد این واقعه زمانی را به یک جنگ‏ ایدئولوژی تبدیل کرده‏‌ایم. البته نباید از آن سوی بام افتاد. رزمندگان‏ ما با عشق به اسلام و خدا توانستند از میهن دفاع کنند.اما نبود عرق وطن‏‌پرستی و زندگی در اکثر داستان‌‏ها این معضل را پدید آورده است. بسیجی و رزمنده یک کماندوی عضلانی و رمبو نبوده‏ است. ماشین کشتار نبوده است که از عشق و زندگی بی‏‌خبر باشد. همچنین باباطاهر عریان هم نبوده است که فقط عارف باشد و قدسی. او هم مثل من و شما بوده است. عاشق می‏‌شده. تشکیل خانواده می‏‌داده و خانواده و دوستانش را دوست می‏‌داشته‏ و به خاطر همین علایق به جنگ رفته تا دشمن آن‌ها را نابود نکند.		و اما این که چرا مردم از کتاب‏های جنگ یا همان دفاع ‏مقدس‏ استقبال می‏‌کنند یا نمی‏‌کنند به بحث مفصلی نیاز دارد که در این‏ مجال کوتاه جای آن نیست. اما در چند جمله نظر بنده این است‏ که به علت نگاه نادرستی که به دفاع مردم ما شده، خوانندگان در برابر اکثر داستان‏‌ها و فیلم‏‌ها واکنش منفی نشان می‏‌دهند. چون ما هنوز نتوانسته‌‏ایم آن حس وحال وطن‏‌پرستی را در کتاب‏هایمان‏ بیاوریم. مذهب و پرستش خدا در فطرت ما ایرانی‌‏هاست. وقتی ما فقط بر وجهه مذهبی بودن جنگمان تکیه کنیم و از وطن‏‌پرستی‏ در کارهایمان نشانه‌‏ای نباشد این واقعه زمانی را به یک جنگ‏ ایدئولوژی تبدیل کرده‏‌ایم. البته نباید از آن سوی بام افتاد. رزمندگان‏ ما با عشق به اسلام و خدا توانستند از میهن دفاع کنند.اما نبود عرق وطن‏‌پرستی و زندگی در اکثر داستان‌‏ها این معضل را پدید آورده است. بسیجی و رزمنده یک کماندوی عضلانی و رمبو نبوده‏ است. ماشین کشتار نبوده است که از عشق و زندگی بی‏‌خبر باشد. همچنین باباطاهر عریان هم نبوده است که فقط عارف باشد و قدسی. او هم مثل من و شما بوده است. عاشق می‏‌شده. تشکیل خانواده می‏‌داده و خانواده و دوستانش را دوست می‏‌داشته‏ و به خاطر همین علایق به جنگ رفته تا دشمن آن‌ها را نابود نکند.
	نبود طنز و خوش‏‌طبعی که اگر سراغ بگیرید در وجود رزمنده‏‌های‏ ما بوده به داستان‏‌های ما لطمه جبران‌‏ناپذیری زده است. ا‏نشاالله‏ داستان‏‌‌های ما به سرنوشت فیلم‏‌های جنگی ما دچار نشود که دیگر بیننده‌‏ای ندارد و به حال زار افتاده است. با دمیدن روح زندگی در داستان‏‌های جنگی می‏‌شود با مردم آشتی کرد. چیزی که یک اثر را جاودانه می‏‌کند بودن عشق، نفرت، زندگی، مرگ، مبارزه، شکست‏ و پیروزی است.		نبود طنز و خوش‏‌طبعی که اگر سراغ بگیرید در وجود رزمنده‏‌های‏ ما بوده به داستان‏‌های ما لطمه جبران‌‏ناپذیری زده است. ا‏نشاالله‏ داستان‏‌‌های ما به سرنوشت فیلم‏‌های جنگی ما دچار نشود که دیگر بیننده‌‏ای ندارد و به حال زار افتاده است. با دمیدن روح زندگی در داستان‏‌های جنگی می‏‌شود با مردم آشتی کرد. چیزی که یک اثر را جاودانه می‏‌کند بودن عشق، نفرت، زندگی، مرگ، مبارزه، شکست‏ و پیروزی است.

	==پانویس==		==پانویس==

محمد ایذجی: /* شعر */

2021-08-09T10:58:57Z

شعر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۲۸
خط ۱۶۷:		خط ۱۶۷:
	====شعر====		====شعر====
	شعر جنگ، در این مرز و بوم از سابقه‌ای بس طولانی و ریشه‌دار برخوردار است. بدین لحاظ، حیات مردم این دیار با حماسه پیوندی عمیق و ناگسستنی دارد؛ و شعر جنگ استمرار شکوهمند همین تاریخ سراسر مبارزه و پایداری است. شعر مقاومت در طول دوران ادبی ایران دارای فراز و فرودهایی است. به عنوان مثال در عهد صفویه به اوج نزدیک می‌شود. اما بیشترین اوج این جریان را می‌توانیم پس از پیروزی انقلاب و در جنگ ببینیم.<ref>{{پک\|بیگی\|۱۳۷۸\|ک= شعر انقلاب و جنگ\|ص=۴}}</ref>		شعر جنگ، در این مرز و بوم از سابقه‌ای بس طولانی و ریشه‌دار برخوردار است. بدین لحاظ، حیات مردم این دیار با حماسه پیوندی عمیق و ناگسستنی دارد؛ و شعر جنگ استمرار شکوهمند همین تاریخ سراسر مبارزه و پایداری است. شعر مقاومت در طول دوران ادبی ایران دارای فراز و فرودهایی است. به عنوان مثال در عهد صفویه به اوج نزدیک می‌شود. اما بیشترین اوج این جریان را می‌توانیم پس از پیروزی انقلاب و در جنگ ببینیم.<ref>{{پک\|بیگی\|۱۳۷۸\|ک= شعر انقلاب و جنگ\|ص=۴}}</ref>
	اگرچه شعر در انعکاس ابعاد مختلف جنگ پیشقدم است، اما از نظر برخی محققین آنچه پایداری و ایستادگی مردم را در برابر دشمن نمایان ساخت، قبل از اینکه صورتی از قالب‌های نوین ادبی چون داستان، فیلم، رمان و نمایشنامه باشد، در سرودها، مراثی و شعارها تجلی یافت. ارج نهادن بر شهادت و گره خوردن جنگ با نهضت امام حسین (ع)، تا جایی که رسیدن به زیارتگاه کربلا آرزوی بیشتر جنگجویان جبهه‌ها شد، نشانه‌های عمومی این ادب شفاهی بودند. البته در کنار ادب شفاهی که صورت غالب ادبیات مقاومت در طول جنگ به شمار می‌رفت، شعر، به دلیل راه کوتاهتری که بین تحریک قریحه و آفرینش می‌پیماید، نسبت به دیگر قالب‌های ادبی، از فراوانی بیشتری برخوردار بوده است.<ref>{{پک\|بهبودی\|۱۳۷۳\|ک= کندو کاوی پیرامون ادبیات داستانی جنگ دفاع مقدس\|ص=۸۱}</ref>		اگرچه شعر در انعکاس ابعاد مختلف جنگ پیشقدم است، اما از نظر برخی محققین آنچه پایداری و ایستادگی مردم را در برابر دشمن نمایان ساخت، قبل از اینکه صورتی از قالب‌های نوین ادبی چون داستان، فیلم، رمان و نمایشنامه باشد، در سرودها، مراثی و شعارها تجلی یافت. ارج نهادن بر شهادت و گره خوردن جنگ با نهضت امام حسین (ع)، تا جایی که رسیدن به زیارتگاه کربلا آرزوی بیشتر جنگجویان جبهه‌ها شد، نشانه‌های عمومی این ادب شفاهی بودند. البته در کنار ادب شفاهی که صورت غالب ادبیات مقاومت در طول جنگ به شمار می‌رفت، شعر، به دلیل راه کوتاهتری که بین تحریک قریحه و آفرینش می‌پیماید، نسبت به دیگر قالب‌های ادبی، از فراوانی بیشتری برخوردار بوده است.<ref>{{پک\|بهبودی\|۱۳۷۳\|ک= کندو کاوی پیرامون ادبیات داستانی جنگ دفاع مقدس\|ص=۸۱}}</ref>
	[[محمدرضا سنگری]] ویژگی‌های کلی '''شعر جنگ''' را در سه عنوان بیان می‌کند:{{سخ}}		[[محمدرضا سنگری]] ویژگی‌های کلی '''شعر جنگ''' را در سه عنوان بیان می‌کند:{{سخ}}
	* بهره‌گیری از نماد		* بهره‌گیری از نماد

محمد ایذجی در ‏۱۸ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۰:۵۷

2021-08-09T10:57:12Z

نمایش تغییرات

محمد ایذجی در ‏۱۸ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۰:۴۲

2021-08-09T10:42:43Z

نمایش تغییرات

محمد ایذجی: /* از ادبیات پایداری تا ادبیات دفاع مقدس */

2021-08-09T10:34:57Z

از ادبیات پایداری تا ادبیات دفاع مقدس

نمایش تغییرات

محمد ایذجی در ‏۱۸ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۰:۲۷

2021-08-09T10:27:30Z

نمایش تغییرات

محمد ایذجی در ‏۱۸ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۰:۱۲

2021-08-09T10:12:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۵:۴۴
خط ۱:		خط ۱:
	«جنگ» در طول تاریخ، همواره یکی از دستمایه‌های آفرینش ادبی به شمار آمده است. از آنجا که این پدیده، نقش موثری در شکل‌گیری و فروپاشی تمدن‌های مختلف داشته و تغییرات اجتماعی و سیاسی جهان معمولاً بر پایه‌ٔ آن صورت گرفته است، نویسندگان کوشیده‌اند در آثار خود، جنبه‌های مختلفی از این رخداد را به تصویر بکشند. آن دسته از آثار ادبی که به مسئله جنگ و تبعات آن می‌پردازند را می‌توان درون حوزه‌های '''ادبیات جنگ''' و '''ادبیات مقاومت''' تعریف کرد. وقوع جنگ تحمیلی ~~هشت ساله~~ در ایران نیز با توجه به اهمیت آن، باعث شکل‌گیری جریانی از آثار ادبی در کشور شده است؛ جریانی که با عنوان '''ادبیات دفاع مقدس''' از آن نام ‌برده می‌شود.		«جنگ» در طول تاریخ، همواره یکی از دستمایه‌های آفرینش ادبی به شمار آمده است. از آنجا که این پدیده، نقش موثری در شکل‌گیری و فروپاشی تمدن‌های مختلف داشته و تغییرات اجتماعی و سیاسی جهان معمولاً بر پایه‌ٔ آن صورت گرفته است، نویسندگان کوشیده‌اند در آثار خود، جنبه‌های مختلفی از این رخداد را به تصویر بکشند. آن دسته از آثار ادبی که به مسئله جنگ و تبعات آن می‌پردازند را می‌توان درون حوزه‌های '''ادبیات جنگ''' و '''ادبیات مقاومت''' تعریف کرد. وقوع جنگ تحمیلی هشت‌ساله در ایران نیز با توجه به اهمیت آن، باعث شکل‌گیری جریانی از آثار ادبی در کشور شده است؛ جریانی که با عنوان '''ادبیات دفاع مقدس''' از آن نام ‌برده می‌شود.
	<center>* * * * *</center>		<center>* * * * *</center>
	==ادبیات و جنگ==		==ادبیات و جنگ==
	جنگ، پدیده‌ای است که قدمتی طولانی در حیات بشری دارد. در واقع جنگ، این رخداد غیرانسانی، همواره همراه تاریخ انسان بوده است. «جنگ آفریده تاریخ است و تاریخ صرفاً با شرح کشمکش‌های مسلحانه آغاز شده و بعید است که این پدیده، زمانی کاملا از بین برود؛ زیرا جنگ‌ها ~~به هر~~ حال مشخص‌ترین مبادی تاریخ و در عین حال مرزهایی هستند که مراحل مهم مواریث را از یکدیگر متمایز می‌کنند. تقریبا همهٔ تمدن‌های معروف در اثر جنگ از بین رفته‌اند. تمام تمدن‌های جدید نیز با جنگ پا به ~~عرصه~~ وجود نهاده‌اند.<ref>{{پک\|بوتول\|۱۳۸۲\|ک= جامعه شناسی جنگ\|ص=۱۲۵}}</ref>		جنگ، پدیده‌ای است که قدمتی طولانی در حیات بشری دارد. در واقع جنگ، این رخداد غیرانسانی، همواره همراه تاریخ انسان بوده است. «جنگ آفریده تاریخ است و تاریخ صرفاً با شرح کشمکش‌های مسلحانه آغاز شده و بعید است که این پدیده، زمانی کاملا از بین برود؛ زیرا جنگ‌ها به‌ هر‌ حال مشخص‌ترین مبادی تاریخ و در عین حال مرزهایی هستند که مراحل مهم مواریث را از یکدیگر متمایز می‌کنند. تقریبا همهٔ تمدن‌های معروف در اثر جنگ از بین رفته‌اند. تمام تمدن‌های جدید نیز با جنگ پا به عرصهٔ وجود نهاده‌اند.<ref>{{پک\|بوتول\|۱۳۸۲\|ک= جامعه شناسی جنگ\|ص=۱۲۵}}</ref>
	«گاستول بوتول»، ضمن هدفدار ~~معرفی کردن~~ پدیدۀ جنگ، معتقد است هرگاه در مطالعهٔ جنگ از علیت و وقایع‌نگاری دور شویم پای ادبیات ~~به میان~~ کشیده می‌شود. ~~فراز و نشیب~~ و تحول جوامع در طول تاریخ که در اثر ایجاد حکومت حاکمان ایجاد شده است، با بازگویی این حوادث، سیل خروشانی را در بستر ادبیات جوامع جاری کرده که به ادبیات جنگ معروف است.		«گاستول بوتول»، ضمن هدفدار معرفی‌کردن پدیدۀ جنگ، معتقد است هرگاه در مطالعهٔ جنگ از علیت و وقایع‌نگاری دور شویم پای ادبیات به‌میان کشیده می‌شود. فرازونشیب و تحول جوامع در طول تاریخ که در اثر ایجاد حکومت حاکمان ایجاد شده است، با بازگویی این حوادث، سیل خروشانی را در بستر ادبیات جوامع جاری کرده که به ادبیات جنگ معروف است.

	===ادبیات جنگ و مقاومت؛ از تعریف تا کالبدشکافی===		===ادبیات جنگ و مقاومت؛ از تعریف تا کالبدشکافی===
	{{گفتاورد تزیینی\|'''ادبیات جنگ'''، ادبیاتی است دربرگیرندهٔ تمامی آثار مربوط به اصل یک حادثهٔ بزرگ به نام تهاجم.}}		{{گفتاورد تزیینی\|'''ادبیات جنگ'''، ادبیاتی است دربرگیرندهٔ تمامی آثار مربوط به اصل یک حادثهٔ بزرگ به نام تهاجم.}}
	بازتاب این تعریف کلی را در دانشنامهٔ ادب فارسی می‌توان دید: «نوشته‌هایی که ~~به نوعی به~~ مسألهٔ جنگ و مقوله‌های مرتبط با آن ~~می‌پردازد»~~<ref>{{پک\|انوشه\|۱۳۷۶\|ک= فرهنگنامه ادب فارسی\|ص=۲۷۲}}</ref>		بازتاب این تعریف کلی را در دانشنامهٔ ادب فارسی می‌توان دید: «نوشته‌هایی که به‌نوعی با مسألهٔ جنگ و مقوله‌های مرتبط با آن در ارتباط است.»<ref>{{پک\|انوشه\|۱۳۷۶\|ک= فرهنگنامه ادب فارسی\|ص=۲۷۲}}</ref>
	حال این انعکاس چه از سوی مهاجم باشد یا مدافع یا ضد جنگ یا ستایشگر آن. «'''ادبیات جنگ'''، اعم از صورت گسترده با پارتیزانی آن، تصویر صحنه‌هایی جاندار همراه با درس پایداری است که مرز نمی‌شناسد و در جغرافیای خاصی محصور نمی‌ماند.<ref>{{پک\|گری\|۱۳۸۹\|ک= آشنایی با ادبیات دفاع مقدس\|ص=۱۴}}</ref>		حال این انعکاس چه از سوی مهاجم باشد یا مدافع یا ضد جنگ یا ستایشگر آن. «'''ادبیات جنگ'''، اعم از صورت گسترده یا پارتیزانی آن، تصویر صحنه‌هایی جاندار همراه با درس پایداری است که مرز نمی‌شناسد و در جغرافیای خاصی محصور نمی‌ماند.<ref>{{پک\|گری\|۱۳۸۹\|ک= آشنایی با ادبیات دفاع مقدس\|ص=۱۴}}</ref>
	اما دکتر کوثری، بر اساس دیدگاه «غالی شکری»، در روشن کردن حدود و ثغور '''ادبیات جنگ''' دو نکته را مطرح کرده است:		اما دکتر کوثری، بر اساس دیدگاه «غالی شکری»، در روشن کردن حدود و ثغور '''ادبیات جنگ''' دو نکته را مطرح کرده است:
	*ادبیات جنگ هم شامل آن دسته از آثاری ~~می‌شود~~ که مستقیما به توصیف جنگ (رزمندگان وقایع و صحنه‌های جنگ) می‌پردازند و هم آن دسته که غیرمستقیم مسائل مربوط به جنگ نظیر مهاجرت و بمباران شهرها و خانواده رزمندگان را توصیف می‌کند.		*ادبیات جنگ شامل دو دسته از آثار می‌شود: آثاری که مستقیما به توصیف جنگ (رزمندگان وقایع و صحنه‌های جنگ) می‌پردازند و هم آن دسته از آثار که غیرمستقیم مسائل مربوط به جنگ نظیر مهاجرت و بمباران شهرها و خانواده رزمندگان را توصیف می‌کند.
	*ادبیات جنگی، ~~نه تنها~~ شامل آثار ادبی تولید شده در صحنه‌های جنگ و زمان جنگ است بلکه آثار تولید شده در خارج از صحنه‌های نبرد و زمان پس از جنگ را هم در بر می‌گیرد.<ref>{{پک\|کوثری\|۱۳۷۹\|ک= تاملی در جامعه‌شناسی ادبیات\|ص=۱۰۰}}</ref>		*ادبیات جنگی، نه‌تنها شامل آثار ادبی تولید شده در صحنه‌های جنگ و زمان جنگ است بلکه آثار تولید شده در خارج از صحنه‌های نبرد و زمان پس از جنگ را هم در بر می‌گیرد.<ref>{{پک\|کوثری\|۱۳۷۹\|ک= تاملی در جامعه‌شناسی ادبیات\|ص=۱۰۰}}</ref>
	در کتاب «[[ادبیات دفاع مقدس]]» نیز این تعریف با شکلی دیگر آمده است «این اصطلاح (ادبیات جنگ) دامنه‌ای بسیار گسترده و فراگیر دارد و ~~هر آنچه~~ را که در جنگ تولید می‌شود و ~~وجهه~~ ادبی دارد، شامل می‌شود.» نویسنده سپس اجزای ادبیات جنگ را به ~~جبهه~~ دشمن، ~~جبهه~~ خودی و مخالفان با جنگ تقسیم می‌کند و می‌نویسد:		در کتاب «[[ادبیات دفاع مقدس]]» نیز این تعریف با شکلی دیگر آمده است «این اصطلاح (ادبیات جنگ) دامنه‌ای بسیار گسترده و فراگیر دارد و هرآنچه را که در جنگ تولید می‌شود و وجههٔ ادبی دارد، شامل می‌شود.» نویسنده سپس اجزای ادبیات جنگ را به جبههٔ دشمن، جبههٔ خودی و مخالفان با جنگ تقسیم می‌کند و می‌نویسد:
	{{گفتاورد تزیینی\|در ادبیات جنگ چون معیار خود جنگ است نه معیارهای دیگر، هر دو جبهه مساوی در نظر گرفته می‌شود؛ در اینجا ادبیت اثر مطرح است نه ارزش و سوگیری اثر. اگر داوری در ادبیات جنگ صرفا متکی بر عنصر انسانی باشد که معمولا هست، کشتن سرباز دشمن یا زخمی شدن او نیز تراژیک و غم‌انگیز و محکوم است. در ادبیات جنگ، مرز میان ظالم و مظلوم و مهاجم و متهاجم فرو‌می‌ریزد.<ref>{{پک\|سنگری\|۱۳۸۹\|ک= ادبیات دفاع مقدس\|ص=۲۷}}</ref>}}		{{گفتاورد تزیینی\|در ادبیات جنگ چون معیار خود جنگ است نه معیارهای دیگر، هر دو جبهه مساوی در نظر گرفته می‌شود؛ در اینجا ادبیت اثر مطرح است نه ارزش و سوگیری اثر. اگر داوری در ادبیات جنگ صرفا متکی بر عنصر انسانی باشد که معمولا هست، کشتن سرباز دشمن یا زخمی شدن او نیز تراژیک و غم‌انگیز و محکوم است. در ادبیات جنگ، مرز میان ظالم و مظلوم و مهاجم و متهاجم فرو‌می‌ریزد.<ref>{{پک\|سنگری\|۱۳۸۹\|ک= ادبیات دفاع مقدس\|ص=۲۷}}</ref>}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۳:۴۲
خط ۱:		خط ۱:
	«جنگ» در طول تاریخ، همواره یکی از دستمایه‌های آفرینش ادبی به شمار آمده است. از آنجا که این پدیده، نقش موثری در شکل‌گیری و فروپاشی تمدن‌های مختلف داشته و تغییرات اجتماعی و سیاسی جهان معمولاً بر پایه‌ٔ آن صورت گرفته است، نویسندگان کوشیده‌اند در آثار خود، جنبه‌های مختلفی از این رخداد را به تصویر بکشند. آن دسته از آثار ادبی که به مسئله جنگ و تبعات آن می‌پردازند را می‌توان درون حوزه‌های '''ادبیات جنگ''' و '''ادبیات مقاومت''' تعریف کرد. وقوع جنگ تحمیلی هشت ساله در ایران نیز با توجه به اهمیت آن، باعث شکل‌گیری جریانی از آثار ادبی در ~~ایران~~ شده است؛ جریانی که با عنوان '''ادبیات دفاع مقدس''' از آن نام ‌برده می‌شود.		«جنگ» در طول تاریخ، همواره یکی از دستمایه‌های آفرینش ادبی به شمار آمده است. از آنجا که این پدیده، نقش موثری در شکل‌گیری و فروپاشی تمدن‌های مختلف داشته و تغییرات اجتماعی و سیاسی جهان معمولاً بر پایه‌ٔ آن صورت گرفته است، نویسندگان کوشیده‌اند در آثار خود، جنبه‌های مختلفی از این رخداد را به تصویر بکشند. آن دسته از آثار ادبی که به مسئله جنگ و تبعات آن می‌پردازند را می‌توان درون حوزه‌های '''ادبیات جنگ''' و '''ادبیات مقاومت''' تعریف کرد. وقوع جنگ تحمیلی هشت ساله در ایران نیز با توجه به اهمیت آن، باعث شکل‌گیری جریانی از آثار ادبی در کشور شده است؛ جریانی که با عنوان '''ادبیات دفاع مقدس''' از آن نام ‌برده می‌شود.
	<center>* * * * *</center>		<center>* * * * *</center>
	===ادبیات و جنگ===		===ادبیات و جنگ===
	جنگ، پدیده‌ای است که قدمتی طولانی در حیات بشری دارد. در واقع جنگ، این رخداد غیرانسانی، همواره همراه تاریخ انسان بوده است. «جنگ آفریده تاریخ است و تاریخ صرفاً با شرح کشمکش‌های مسلحانه آغاز شده و بعید است که این پدیده، زمانی کاملا از بین برود؛ زیرا جنگ‌ها به هر حال مشخص‌ترین مبادی تاریخ و در عین حال مرزهایی هستند که مراحل مهم مواریث را از یکدیگر متمایز می‌کنند. تقریبا ~~همه~~ تمدن‌های معروف در اثر جنگ از بین رفته‌اند. تمام تمدن‌های جدید نیز با جنگ پا به عرصه وجود نهاده‌اند.<ref>{{پک\|بوتول\|۱۳۸۲\|ک= جامعه شناسی جنگ\|ص=۱۲۵}}</ref>		جنگ، پدیده‌ای است که قدمتی طولانی در حیات بشری دارد. در واقع جنگ، این رخداد غیرانسانی، همواره همراه تاریخ انسان بوده است. «جنگ آفریده تاریخ است و تاریخ صرفاً با شرح کشمکش‌های مسلحانه آغاز شده و بعید است که این پدیده، زمانی کاملا از بین برود؛ زیرا جنگ‌ها به هر حال مشخص‌ترین مبادی تاریخ و در عین حال مرزهایی هستند که مراحل مهم مواریث را از یکدیگر متمایز می‌کنند. تقریبا همهٔ تمدن‌های معروف در اثر جنگ از بین رفته‌اند. تمام تمدن‌های جدید نیز با جنگ پا به عرصه وجود نهاده‌اند.<ref>{{پک\|بوتول\|۱۳۸۲\|ک= جامعه شناسی جنگ\|ص=۱۲۵}}</ref>
	~~»گاستول بوتول«،~~ ضمن هدفدار معرفی کردن پدیدۀ جنگ، معتقد است هرگاه در ~~مطالعه~~ جنگ از علیت و وقایع‌نگاری دور شویم پای ادبیات به میان کشیده می‌شود. فراز و نشیب و تحول جوامع در طول تاریخ که در اثر ایجاد حکومت حاکمان ایجاد شده است، با بازگویی این حوادث، سیل خروشانی را در بستر ادبیات جوامع جاری کرده که به ادبیات جنگ معروف است.		«گاستول بوتول»، ضمن هدفدار معرفی کردن پدیدۀ جنگ، معتقد است هرگاه در مطالعهٔ جنگ از علیت و وقایع‌نگاری دور شویم پای ادبیات به میان کشیده می‌شود. فراز و نشیب و تحول جوامع در طول تاریخ که در اثر ایجاد حکومت حاکمان ایجاد شده است، با بازگویی این حوادث، سیل خروشانی را در بستر ادبیات جوامع جاری کرده که به ادبیات جنگ معروف است.

	====ادبیات جنگ و مقاومت؛ از تعریف تا کالبدشکافی====		====ادبیات جنگ و مقاومت؛ از تعریف تا کالبدشکافی====
	{{گفتاورد تزیینی\|'''ادبیات جنگ'''، ادبیاتی است دربرگیرندهٔ تمامی آثار مربوط به اصل یک ~~حادثه~~ بزرگ به نام تهاجم.}}		{{گفتاورد تزیینی\|'''ادبیات جنگ'''، ادبیاتی است دربرگیرندهٔ تمامی آثار مربوط به اصل یک حادثهٔ بزرگ به نام تهاجم.}}
	بازتاب این تعریف کلی را در دانشنامهٔ ادب فارسی ~~می توان~~ دید: «نوشته‌هایی که به نوعی به مسألهٔ جنگ و مقوله‌های مرتبط با آن می‌پردازد»<ref>{{پک\|انوشه\|۱۳۷۶\|ک= فرهنگنامه ادب فارسی\|ص=۲۷۲}}</ref>		بازتاب این تعریف کلی را در دانشنامهٔ ادب فارسی می‌توان دید: «نوشته‌هایی که به نوعی به مسألهٔ جنگ و مقوله‌های مرتبط با آن می‌پردازد»<ref>{{پک\|انوشه\|۱۳۷۶\|ک= فرهنگنامه ادب فارسی\|ص=۲۷۲}}</ref>
	حال این انعکاس چه از سوی مهاجم باشد یا مدافع یا ضد جنگ یا ستایشگر آن. «'''ادبیات جنگ'''، اعم از صورت گسترده با پارتیزانی آن، تصویر صحنه‌هایی جاندار همراه با درس پایداری است که مرز نمی‌شناسد و در جغرافیای خاصی محصور نمی‌ماند.<ref>{{پک\|گری\|۱۳۸۹\|ک= آشنایی با ادبیات دفاع مقدس\|ص=۱۴}}</ref>		حال این انعکاس چه از سوی مهاجم باشد یا مدافع یا ضد جنگ یا ستایشگر آن. «'''ادبیات جنگ'''، اعم از صورت گسترده با پارتیزانی آن، تصویر صحنه‌هایی جاندار همراه با درس پایداری است که مرز نمی‌شناسد و در جغرافیای خاصی محصور نمی‌ماند.<ref>{{پک\|گری\|۱۳۸۹\|ک= آشنایی با ادبیات دفاع مقدس\|ص=۱۴}}</ref>
	اما دکتر کوثری، بر اساس دیدگاه ~~»غالی شکری«،~~ در روشن کردن حدود و ثغور '''ادبیات جنگ''' دو نکته را مطرح کرده است:		اما دکتر کوثری، بر اساس دیدگاه «غالی شکری»، در روشن کردن حدود و ثغور '''ادبیات جنگ''' دو نکته را مطرح کرده است:
	*ادبیات جنگ هم شامل آن دسته از آثاری می‌شود که مستقیما به توصیف جنگ (رزمندگان وقایع و صحنه‌های جنگ) می‌پردازند و هم آن دسته که غیرمستقیم مسائل مربوط به جنگ نظیر مهاجرت و بمباران شهرها و خانواده رزمندگان را توصیف می‌کند.		*ادبیات جنگ هم شامل آن دسته از آثاری می‌شود که مستقیما به توصیف جنگ (رزمندگان وقایع و صحنه‌های جنگ) می‌پردازند و هم آن دسته که غیرمستقیم مسائل مربوط به جنگ نظیر مهاجرت و بمباران شهرها و خانواده رزمندگان را توصیف می‌کند.
	*ادبیات جنگی، نه تنها شامل آثار ادبی تولید شده در صحنه‌های جنگ و زمان جنگ است بلکه آثار تولید شده در خارج از صحنه‌های نبرد و زمان پس از جنگ را هم ~~دربرمی‌گیرد~~.<ref>{{پک\|کوثری\|۱۳۷۹\|ک= تاملی در جامعه‌شناسی ادبیات\|ص=۱۰۰}}</ref>		*ادبیات جنگی، نه تنها شامل آثار ادبی تولید شده در صحنه‌های جنگ و زمان جنگ است بلکه آثار تولید شده در خارج از صحنه‌های نبرد و زمان پس از جنگ را هم در بر می‌گیرد.<ref>{{پک\|کوثری\|۱۳۷۹\|ک= تاملی در جامعه‌شناسی ادبیات\|ص=۱۰۰}}</ref>
	در کتاب «[[ادبیات دفاع مقدس]]» نیز این تعریف با شکلی دیگر آمده است «این اصطلاح (ادبیات جنگ) دامنه‌ای بسیار گسترده و فراگیر دارد و هر آنچه را که در جنگ تولید می‌شود و وجهه ادبی دارد، شامل می‌شود.» نویسنده سپس اجزای ادبیات جنگ را به جبهه دشمن، جبهه خودی و مخالفان با جنگ تقسیم می‌کند و می‌نویسد:		در کتاب «[[ادبیات دفاع مقدس]]» نیز این تعریف با شکلی دیگر آمده است «این اصطلاح (ادبیات جنگ) دامنه‌ای بسیار گسترده و فراگیر دارد و هر آنچه را که در جنگ تولید می‌شود و وجهه ادبی دارد، شامل می‌شود.» نویسنده سپس اجزای ادبیات جنگ را به جبهه دشمن، جبهه خودی و مخالفان با جنگ تقسیم می‌کند و می‌نویسد:
	{{گفتاورد تزیینی\|در ادبیات جنگ چون معیار خود جنگ است نه معیارهای دیگر، هر دو جبهه مساوی در نظر گرفته می‌شود؛ در اینجا ادبیت اثر مطرح است نه ارزش و سوگیری اثر. اگر داوری در ادبیات جنگ صرفا متکی بر عنصر انسانی باشد که معمولا هست، کشتن سرباز دشمن یا زخمی شدن او نیز تراژیک و ~~غم انگیز~~ و محکوم است. در ادبیات جنگ، مرز میان ظالم و مظلوم و مهاجم و متهاجم فرو‌می‌ریزد.<ref>{{پک\|سنگری\|۱۳۸۹\|ک= ادبیات دفاع مقدس\|ص=۲۷}}</ref>}}		{{گفتاورد تزیینی\|در ادبیات جنگ چون معیار خود جنگ است نه معیارهای دیگر، هر دو جبهه مساوی در نظر گرفته می‌شود؛ در اینجا ادبیت اثر مطرح است نه ارزش و سوگیری اثر. اگر داوری در ادبیات جنگ صرفا متکی بر عنصر انسانی باشد که معمولا هست، کشتن سرباز دشمن یا زخمی شدن او نیز تراژیک و غم‌انگیز و محکوم است. در ادبیات جنگ، مرز میان ظالم و مظلوم و مهاجم و متهاجم فرو‌می‌ریزد.<ref>{{پک\|سنگری\|۱۳۸۹\|ک= ادبیات دفاع مقدس\|ص=۲۷}}</ref>}}

	==ریشه‌یابی ادبیات مقاومت و پایداری==		==ریشه‌یابی ادبیات مقاومت و پایداری==